Utanríkisráðherra segir það lofa góðu að samningar virðist vera að nást milli Bandaríkjanna og Danmerkur um Grænlands og að sátt virðist ríkja um þá niðurstöðu. Hún vonar að samningurinn auki samstarf og eftirlit á norðurslóðum og Norður-Atlantshafi.
Stærsta breytingin nánara og þéttara samstarf á sviði varnar- og öryggismála
„Það lofar góðu að samningar virðast núna vera að nást og sátt virðist ríkja um þá niðurstöðu sem um leið vonandi styrkir það samstarf og öryggi á þessu svæði.“
Íslensk stjórnvöld fylgist áfram náið með þróun málsins og endanlegri útfærslu samningsins.
„En það hefur auðvitað líka skipt máli að Evrópuríki hafa lýst yfir eindregnum stuðningi við grundvallar prinsipp um friðhelgi landamæra og sjálfsákvörðunarrétt þjóða og það hefur veitt auðvitað ákveðinn stuðning inn í þetta ferli allt.“
Erfitt er að segja til um hvað sé nákvæmlega hægt að lesa í þessi tíðndi þar til samningurinnn hefur verið undirritaður, þar sem útfærsla liggur ekki fyrir. Stærsta breytingin með samningum verði þó nánara og þéttara samstarf á sviði varnar- og öryggismála.
„Á þessu svæði. Það er eitthvað sem treystir líka okkar umhverfi. Mér sýnist stefna í að Bandaríkin komi upp hugsanlega einni til tveimur herstöðvum í viðbót á þeirra kostnað. Þetta rúmast allt innan til að mynda varnarsamningsins sem var gerður á sínum tíma. Þannig að ég vona að myndin verði sú annars vegar að það er verið að virða friðhelgi landamæra, það er verið að virða sjálfsákvörðnarrétt þjóða og hins vegar verið að auka öryggi og eftirlit á svæðinu og það er í þágu allra NATO-ríkja.“
Af hinu góða að Bandaríkjamenn einblíni enn frekar á ógnina frá Rússum
Í samningnum er kveðið á um að Kínverjum, Rússum og öðrum þjóðum sem ekki eru í NATO, sé óheimilt að hafa hernaðarviðveru á Grænlandi. Andstæðingar Bandaríkjanna og bandalagsþjóða fá heldur ekki að fjárfesta í viðkvæmum greinum sem gætu ógnað þjóðaröryggi Bandaríkjanna.
Þorgerður Katrín fagnar því að Bandaríkjamenn dragi fram að Rússar séu helsta ógnin og óvinur NATO-ríkjanna.
„Það skiptir miklu máli að þaðan stafar helsta ógnin. Við sjáum það ekki síst á sviði fjölþáttaógna og fjölþáttaógnir eru ekkert annað en árás á innviði og samfélag. Það er nútímahernaður sem Rússar eru framarlega í. Þess vegna þarf að styrkja ekki bara þessar hefðbundnu varnir, heldur líka varnir gegn hinum ýmsu ógnum sem af okkur stafa á þessum tímum.“
Það sé af hinu góða að Bandaríkjamenn einblíni enn frekar á ógnina frá Rússum. „Mér finnst gott ef Bandaríkin eru að einblína frekar, ég vona að það sé ekki bara óskhyggja, á það að það eru raunverulega Rússar sem eru ógnin sem Evrópu stafar mest hætta af, og heiminum öllum.“
Það fari eftir útfærslunni á samningnum hvað hann þýði fyrir Ísland.
„Ég sé fram á að það verði áfram þetta samstarf um að auka eftirlit og öryggi á svæðinu. Við erum núna með Arctic Sentry-aðgerðina sem skiptir miklu máli upp á öryggi á Norður-Atlantshafi og norðurslóðum og þetta mun vonandi bara halda áfram að það eftirlit og það samstarf aukist. Þannig að það vonandi verður á endanum stærsta niðurstaðan sem er mikilvægt fyrir þetta landsvæði.“
