Reykjavíkurborg ætlar að skoða hvort og þá hvernig sé hægt að segja upp samkomulagi við ríkið um uppbyggingu á ríkislóðum. Borgarlögmanni verður falið að rýna möguleika borgarinnar á uppsögn eða afturköllun samkomulagsins, sem er frá því í apríl.
Þetta var samþykkt í borgarráði á þriðjudag.
Samningurinn snýr að uppbyggingu 1.400 íbúða á lóðum, sem hafa verið nýttar undir húsnæði ríkisins. Lóðirnar hafa þótt vannýttar og lengi staðið til að auka byggingarmagn.
Samkomulagið var undirritað í lok apríl, þremur vikum fyrir kosningar, en það á sér nokkurn aðdraganda.
„Það hefur einhvern veginn ekki tekist að landa samningum hingað til en það tókst núna með góðum vilja borgarinnar og fjármálaráðuneytisins að fylgja þessu máli eftir. Þetta tók tíma og þetta eru flóknir samningar,“ sagði Daði Már Kristófersson fjármálaráðherra þegar samkomulagið var undirritað.
Samningarnir kveða meðal annars á um uppbyggingu á eftirfarandi lóðum:
- Grensásvegi 9, húsnæði Vinnumálastofnunar
- Laugarnesvegi 91, þar sem Listaháskólinn var til húsa
- Laugavegi 164 og 166, fyrir framan Þjóðskjalasafnið
- Seljavegi 32, gamla Landhelgisgæslureitnum
- Horni Mýrargötu og Ánanausta, þar sem Gamla sóttvarnahúsið er
- Borgartúni 5–7, þar sem áður voru höfuðstöðvar Vegagerðarinnar
Þá er jafnframt samningur um makaskipti á nokkrum lóðum milli ríkis og borgar.
Hugsanlega ólögleg ríkisaðstoð til... ríkisins
Það eru samningarnir um uppbyggingu sem helst vekja efasemdir.
Þar er samið um að ríkið fái að auka byggingarmagn á lóðunum, sem eru í eigu borgarinnar, gegn tilteknu gjaldi á hvern fermetra af byggingarmagni. Alls 6.500 kr. á fermetra atvinnuhúsnæðis, 18.500 kr. á fermetra íbúðarhúsnæðis en 24.000 til 24.500 krónur á fermetra hótels.
Í umsögn borgarlögmanns er gefið í skyn að borgin kunni að hafa brotið reglur um ríkisaðstoð með samningunum. Ekki verði séð af þeim að endurgjald ríkisins taki mið af sjálfstæðu verðmati.
Vísað er í leiðbeinandi reglur Eftirlitsstofnunar EFTA um það hvað teljist til ríkisaðstoðar, sbr. EES-samninginn. Hún eigi ekki aðeins við beina sölu heldur einnig sölu á réttindum, til dæmis fasteignatengdum réttindum.
Orðið ríkisaðstoð vísar til þess að ríkið (þar með talið sveitarfélög) veiti fjárhagslega aðstoð. Því kynni að spyrja sig hvernig mögulegt sé að veita íslenska ríkinu ríkisaðstoð.
Í umsögn borgarlögmanns segir hins vegar að í reglum um ríkisaðstoð sé enginn greinarmunur gerður á því hvort þiggjandinn sé opinber aðili (eins og íslenska ríkið) eða fyrirtæki. Þar með geti það verið ólöglegt af Reykjavíkurborg að veita ríkinu aðstoð.
Samfylkingin segir uppbyggingu stefnt í hættu
Tillagan var samþykkt í borgarráði með atkvæðum meirihlutans og Miðflokksins.
Borgarráðsfulltrúar Samfylkingarinnar mótmæltu tillögunnu. Í bókun er bent á að verkefnið hafi staðið yfir frá 2017 og ætlunin sé að mæta húsnæðisþörf í borginni.
Þeir gefa ekki mikið fyrir þá skýringu að þörf sé á „skipulagslegri rýni“ verkefnisins, enda eigi enn eftir að deiliskipuleggja allar lóðirnar.
Fulltrúar Samfylkingarinnar segja að með þessu sé sköpuð óvissa um hundruð íbúða miðsvæðis í Reykjavík og verkefnum á borð við stækkun meðferðarheimilisins Stuðla teflt í hættu.
