Fjölmiðlanefnd hefur komist að þeirri niðurstöðu að RÚV hafi brotið gegn lögbundnum tímamörkum með því að svara ekki leiðréttingarbeiðni Páls Steingrímssonar innan þriggja sólarhringa, eins og lög um fjölmiðla kveða á um.
Páll kvartaði vegna fréttar RÚV frá 19. apríl þar sem fullyrt var að hann hefði hótað Helga Seljan og öðrum blaðamönnum í tengslum við umfjöllun um Samherjamálið.
RÚV brást ekki við fyrr en átta dögum síðar og beindi Fjölmiðlanefnd því til miðilsins að virða betur lögbundinn frest til andsvara í framtíðinni.
Byggðu frétt á óbirtri grein frá Berlingske
Úrskurðurinn staðfestir einnig það sem áður hafði verið umdeilt: að RÚV vann frétt sína upp úr drögum að grein Berlingske áður en hún birtist opinberlega.
Í niðurstöðu Fjölmiðlanefndar segir skýrt:
„RÚV fékk send drög að frétt Berlingske áður en hún var birt á vefnum og vann frétt sína upp úr þeim drögum.“
Síðar kom í ljós að breytingar höfðu verið gerðar á grein Berlingske áður en hún birtist, sem leiddi til þess að RÚV hafði birt upplýsingar sem samræmdust ekki endanlegri útgáfu.
RÚV skrifaði frétt upp úr Berlingske áður en hún birtist – „fengum hana senda til að vinna upp úr“
Páll hefur alltaf hafnað ásökununum alfarið
Kjarni málsins snýst þó ekki aðeins um orðalag heldur efnisatriði sem Páll segir rangfærð frá upphafi.
Frá fyrsta degi hefur Páll Steingrímsson alfarið hafnað því að hafa nokkru sinni hótað Helga Seljan eða nokkrum öðrum blaðamanni, beint eða óbeint.
Það vekur athygli að þótt Fjölmiðlanefnd byggi að hluta á því að sjónarmið Páls hafi komið fram í grein Berlingske, þá liggur fyrir að blaðamaður Berlingske birti aldrei þessa skýru afneitun hans.
Þvert á móti var í greininni vísað til þess að Páll hefði sent „óbeinar hótanir“, án þess að gefa honum raunverulegt rými til að hafna þeirri lýsingu.
Þar með byggir niðurstaða Fjölmiðlanefndar að nokkru leyti á þeirri forsendu að andsvör Páls hafi verið til staðar í upprunalegri umfjöllun – þótt svo virðist ekki hafa verið raunin.
RÚV sýknað – en grundvallarspurningin stendur eftir
Fjölmiðlanefnd taldi ekki ástæðu til að álykta að RÚV hefði brotið gegn hlutlægnireglu fjölmiðlalaga, meðal annars vegna þess að fréttin var að mestu leyti endursögn á grein Berlingske.
En þar liggur jafnframt stærsta þversögn málsins: RÚV byggir á grein Berlingske.
Berlingske byggir meðal annars á heimildum frá íslenskum blaðamönnum sem starfa á RÚV.
Og þegar kvartað er yfir innihaldinu er vörnin sú að sjónarmið hafi komið fram í þeirri sömu grein – þótt hin skýra afneitun kvartanda hafi í raun aldrei verið birt.
Spurningar um ábyrgð og gagnsæi
Málið dregur því áfram fram mikilvægar spurningar um vinnubrögð fjölmiðla:
Hvenær telst miðill bera sjálfstæða ábyrgð á efni sem hann endursegir? Hversu langt má ganga í því að byggja á erlendum miðli þegar heimildakeðjan liggur að hluta til aftur inn á eigin fréttastofu?
Og hvað gerist þegar andsvör þess sem ásakaður er skila sér ekki með í þeirri hringrás?
Þótt niðurstaða Fjölmiðlanefndar sé formlega væg gagnvart RÚV, hefur málið styrkt gagnrýni á það sem sumir hafa kallað lokaða hringrás fréttavinnslu – þar sem sama frásögn fær aukið vægi með endurtekningu, án þess að nýjar eða sjálfstæðar staðfestingar liggi að baki.
