Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir, fyrrverandi þingmaður og ráðherra, hugsar um gervigreind allan daginn. Hún tók nýlega við nýju starfi þar sem hún leiðir þróun nýs gervigreindarverkefnis hjá íslenska tæknifyrirtækinu Fenris Creations, sem hét áður CCP. Hún skilur áhyggjur af þróun gervigreindar en hún er ekki sannfærð um að hægja beri á.
Tækifæri og ógnir
Áslaug Arna fór utan í nám á meðan hún sat á þingi en ákvað að loknu námi að segja sig frá þingmennsku og fara að vinna í tæknigeiranum. Hún hefur talað um að heimurinn standi frammi fyrir stórkostlegum breytingum og því fylgi tækifæri - en að samfélög geti líka setið eftir og misst af lestinni. Hvað á hún við með því?
„Þessi tækni gæti, ef við tökum réttar ákvarðanir og undirbúum okkur vel, skilað betri lífskjörum um allan heim, fyrir allt mannkyn. Fyrir mér er það mjög spennandi framtíðarsýn,“ segir Áslaug.
Aftur á móti fylgi gervigreindinni líka hættur, og framtíðarsýn sem sé ekki jafn björt. „Ég held að það sé mjög mikilvægt að lönd undirbúi sig vel þegar kemur að því hvort þau ætli að vera með þeim löndum sem grípa þessi tækifæri.“
En hvað þurfa lönd, hvað þarf Ísland, að gera til þess að grípa þessi tækifæri? Erum við að tala um innviði? Erum við að tala um gagnaver eða um lagaumgjörð?
„Við erum að tala um mjög margt. Stærsta breytingin er fólkið og mannauðurinn, það er að segja að fólk hafi getu sjálft til þess að læra inn á þessar lausnir og nota þær í sínum störfum“
„Síðan auðvitað, þurfum við að gæta að reiknigetu og orkuframleiðslu. En það er líka hvernig við skilgreinum sjálfstæði okkar, öryggi og netöryggi.“
Ekki endilega ábyrgt að hægja á
Áslaug segir eðlilegt og gott að hafa áhyggjur en er ekki sannfærð um að það sé ábyrgasta notkun gervigreindar að hægja á, því ef samfélög hægi á geti komið til eitthvað sem kallað sé skugga-gervigreindarnotkun.
„Það er mikið talað um ábyrga notkun gervigreindar og að lönd og við séum að nota hana með ábyrgum hætti,“ það sé misskilningur að ábyrg gervigreindarnotkun sé það sama og að hægja á innleiðingu tækninnar.
„Af því að hvað gerist þá, þá mun fólk sjálft nota þetta heima fyrir og þá erum við að tala um skugganotkun, þau eru að nota þetta fyrir vinnuna sína án þess að það sé leyft. Og við erum að sjá að stór hluti vinnumarkaðarins í löndum eins og Íslandi er að nota þetta þótt það sé bannað í vinnunni.“
Þá setji fólk gögn inn í gervigreind með hætti sem síður sé öruggur.
Í því felst ekki mikil ábyrgð að ætla sér að stíga svo varlega og hægt til jarðar að við missum af lestinni og fólk noti þetta þá með enn óábyrgari hætti.
Áslaug segir að í sínum huga snúist ábyrg notkun gervigreindar um að átta sig á umfangi þess sem fram undan sé. „Og [að við] undirbúum okkur og séum til í að hlaupa hratt þangað sem tækifærin eru. En þá þurfum við auðvitað að svara áleitnum spurningum um hvernig við pössum gögnin okkar.“
Bjóða aðstöðu til að prófa gervigreind áður en henni er sleppt lausri
Gervigreindarverkefnið sem Áslaug Arna leiðir hjá Fenris Creations er nýtt og enn þá í þróun. Það er nokkurs konar rannsóknarstofa sem fyrirtækið býður, aðstaða til að prófa gervigreind í stýrðu umhverfi.
„Það snýst kannski að stórum hluta um það hvernig við getum nýtt þennan heim sem hér hefur verið til í 23 ár, sem er leikurinn EVE Online, og hvernig við nýtum hann til að þjálfa gervigreindarlíkön,“ segir Áslaug.
Leikinn sé þannig hægt að nota til að sjá hvernig gervigreindin bregst við ólíkum aðstæðum áður en henni er sleppt alveg lausri.
„Við búum til svona sandkassa, eins og það kallast, þar sem við getum sett inn dreka eða agenta frá gervigreindinni, bæði með fólki og í alls konar aðstæðum sem eru svipaðar og raunverulegar aðstæður.“
Eðlilegt að áhyggjur fylgi gríðarlegum breytingum
Síðustu daga og vikur hefur mikið verið talað um ógnina sem stafað getur af gervigreind og óheftri þróun hennar, bæði í tengslum við ummæli háttsettra núverandi og fyrrverandi starfsmanna gervigreindarfyrirtækja og öryggisbrest sem varð þegar gervigreindar-drekar á vegum OpenAI gerðu tölvuárás af sjálfsdáðum í sumar.
Spurð út í þessa umræðu segist Áslaug skilja hana. En hefur hún sjálf áhyggjur?
„Ég myndi alveg segja að ég hafi einhverjar áhyggjur en ég myndi ekki nota jafn stór orð og hafa verið notuð undanfarna daga, þó að maður geti alveg reynt að skilja hvaðan það kemur þegar maður sér og kynnir sér getu þessarar ótrúlegu tækni.“
Ég held að það sé gott að hafa smá áhyggjur.
Hún segir stórfenglegum tækniframförum alltaf hafa fylgt áhyggjur en það kunni að vera að breytingarnar sem við stöndum frammi fyrir núna séu stærri en oft áður.
„En líka stærri á jákvæðan hátt. Og það er kannski svolítið sérkennilegt að vera í veruleika þar sem við erum að sjá lyf nálgast það að komast á markað sem gætu læknað sjúkdóma sem við höfum ekki læknað áður, að við getum spáð fyrir um veðurbrigði sem hafa gert það að verkum að fólk láti lífið, að við séum að leysa stærðfræðilausnir sem hafa aldrei verið leystar áður. Allt þetta gefur manni á sama tíma svo mikla von.“
Hægt að láta gervigreindina minna sig á sparinesti og fjólubláa daginn
Sjálf segist Áslaug nálgast gervigreind með öðrum hætti eftir að hún hætti í stjórnmálum og viðurkennir að hún hafi farið fram og til baka um hversu vel hún treysti henni fyrir eigin gögnum í leik og starfi. Hún sé nú farin að prófa sig áfram með að gera sína eigin dreka.
„Ég get til dæmis sagt einum að ég vilji að alltaf þegar ég vakna á morgnana sé búið að lesa yfir allar fréttir gærdagsins um öryggi gervigreindar og hann gefi mér svona stutt efnisyfirlit yfir stærstu fréttirnar í heiminum. Þetta er til dæmis einn dreki.“
Hún eigi líka vinkonur sem hafi útvistað yfirsýn yfir tölvupósta frá skólum barnanna til gervigreindar. Hvenær sé fjólublár dagur, starfsdagur, viðtalstími kennara, eða sparinesti. Gervigreindar-dreki geti haldið utan um það.
Ég hvet fólk til þess að prófa sig áfram bara með einhver leiðinleg verkefni í lífinu.
Drekinn sem gerði tölvuárás á líkamsræktarstöð
Hins vegar sé mikilvægt að vera meðvitaður um það, ef fólk fer að prófa sig áfram, að svona drekar hafi gengið of langt. „Það er mikilvægt að átta sig á því að þessir drekar fara alla leið til þess að nálgast sitt markmið.“
Áslaug segir sögu af manni í Ástralíu sem hafi búið dreka sem fékk þá skipun að skrá hann í tíma í líkamsræktarstöð þar sem oft myndaðist biðlisti. Það hafi verið opnað fyrir skráningu nokkrum dögum fyrir hvern tíma.
„Það gekk bara vel þangað til að drekinn fattaði að hann gæti hakkað líkamsræktarstöðina.“ Drekinn hafi þá gengið svo langt að afskrá annað fólk úr tímanum svo hans maður kæmist inn af biðlista.
Þetta sé afleiðing þess að tól, sem taki jafnvel sjálfstæðar ákvarðanir, séu orðin aðgengileg öllum. Það sé nýr veruleiki sem við þurfum að aðlagast.
„Þannig að fyrirtæki þurfa að velta fyrir sér, þótt þau séu ekki viðkvæm fyrirtæki eða með viðkvæma innviði, þá geta núna sjálfvirkir drekar farið að ráðast inn í fyrirtækin bara út af einhverju sem þeir voru beðnir um, þannig að þetta er auðvitað glænýr veruleiki.“
