Hvalur hf. taldi að upplýsingar um staðsetningu hvalveiðiskipa gætu ógnað öryggi skipverja komist þær í hendur þriðja aðila, líkt og til áhafnar skipsins Bandero sem hefur það að markmiði að stöðva hvalveiðar.
Hrönn Ólína Jörundsdóttir, forstjóri MAST, sagði skýrslunum deilt með þriðju aðilum á grundvelli upplýsingalaga en í kjölfar gagnrýni Hvals greindi hún frá því að verklagi yrði breytt. Því verður ekki upplýst um staðsetningu skipa í nýjum eftirlitsskýrslum.
„Þessi kona sækir um starf sem forstjóri MAST. Margir sóttu um. Hún hefur skrifað doktorsritgerð og varið hana, sem er nú ekki mikið verk að gera, skrifað og verið í ýmsum rannsóknum og það liggja eftir hana margar vísindarannsóknir sem mér er sagt að séu mjög góðar. Hún er ráðin þarna sem forstjóri en svo þegar kemur að þessu þá fer hún ekkert eftir stjórnsýslunni,“ sagði Kristján Loftsson, forstjóri Hvals hf., í kvöldfréttum Sýnar.
„Hún var í þessu svokallaða Brúneggjamáli og þar segir Hæstiréttur að hún skuli skoða sína stjórnsýslu og ef það sé verið að biðja um gögn þá skuli hún senda þau til þess sem á í hlut og fá þeirra álit.“
Í umræddum dómi Hæstaréttar segir að það hefði talist góð stjórnsýsluframkvæmd hjá MAST að óska eftir áliti Brúneggja á afhendingu gagna til fréttamanns Ríkisútvarpsins á sínum tíma. Það hefði hins vegar ekki breytt neinu um það að stofnuninni bæri skylda til að veita gögnin.
Upplýsingarnar sem MAST veitti urðu grunnurinn að víðtækri umfjöllun um Brúnegg og alvarlegar athugasemdir sem stofnunin hafði gert við starfshætti fyrirtækisins. Brúnegg hættu síðar starfsemi. Hæstiréttur féllst ekki á þá kröfu fulltrúa Brúneggja að MAST væri skaðabótaskylt vegna málsins.
Kristján segir að forstjóri MAST hafi ekki fylgt þessum tilmælum Hæstaréttar í málefnum Hvals hf.
„Þetta hunsar hún algjörlega. Þetta er dómur í Hæstarétti sem er svona tiltal til hennar má segja. Þannig að þessi kona er ekkert skyni skroppin sko. Þannig að mínu mati er þetta gert af ásettu ráði af henni til þess að koma höggi á okkur og mína starfsmenn, sérstaklega sjómennina.“
Forstjóri MAST sé á bandi Bandero
Kristján segir að áhöfn Bandero sem sé á vegum Paul Watson- samtakanna sé til alls vís og hafi áður siglt á skip.
„Það er nóg af liði hérna á Íslandi sem er að dansa í kringum þetta fólk og [forstjóri MAST] hefur komið því til þeirra, neitar að láta okkur hafa upplýsingar um hver þetta sé sem hún hafi sent þetta, sem eru örugglega margir.
Það hefur ekkert með upplýsingalög eða persónuvernd að gera. Þetta á að vera algjörlega opið svo hún geti látið okkur vita hverjum hún hafi sent þetta. Þannig að þessi kona er algjörlega á þeirra bandi og þetta er gert af ásettu ráði að mínu mati. Þetta er mitt mat.“
Mun þetta hafa einhverja eftirmála?
„Það veit ég ekkert um, það kemur bara í ljós.“
Áhöfn Bandero og Paul Watson-samtökin fylgjast áfram með hvalveiðum við Ísland og segjast vera staðráðin í að koma í veg fyrir frekara dráp á hvölum.
„Þeir hafa ekkert fundið okkur enn þá, þannig að það er nú bara ekkert spennandi. Þeir eru til í allt þessir gæjar. Ég yrði ekkert hissa á að þeir hefðu steypt mikið í framskipið til þess að geta látið höggið vera nógu andskoti mikið ef þeir myndu hitta á okkur,“ segir Kristján.
Ekki vitað að þeir yrðu teknir upp
Það vakti hneykslan þegar starfsmaður Hvals sást leika sér að limi hvalshræs í síðustu viku eftir að það hafði verið dregið á land í Hvalfirði. Tökumaður fréttastofunnar var á staðnum og vakti myndskeið sem náðist af athæfinu mikla athygli.
„Jújú, þetta er kannski alveg óþarfi en ég held að þeir hafi ekkert vitað að þið væruð þarna á ferðinni uppi í hlíðinni. Það er þarna lið meðal annars frá þessu Bandero-skipi og þessum samtökum, eða hvað þeir kalla sig í hvert einasta skipti, og ætli þeir hafi ekki bara verið að segja „fokk off“ með þessu? Ég reikna með því.“
Tókst þú einhvern veginn á þessu máli?
„Neinei, þeir hætta þessu.“
Fulltrúar hvalaskoðunarfyrirtækja hafa gagnrýnt hvalveiðarnar og greint frá því að ferðamenn sem hafi komið til að sjá hvali hafi þurft að horfa upp á hvalveiðar í næsta nágrenni. Kristján gefur ekki mikið fyrir þetta.
„Þetta er ekkert nýtt þetta með þessi hvalaskoðunarskip. Það var fyrir nokkrum árum og ég var spurður einmitt af einhverjum fréttamanni þá. Mitt svar var þá og það er líka núna svona: Ef þetta fólk er allt á móti okkur í þessum hvalaskoðunarskipum, af hverju segirðu ekki þessu fólki bara að horfa í hina áttina, þá sjá þau ekki neitt?“
Ekki síðasta vertíðin
Hanna Katrín Friðriksson atvinnuvegaráðherra hefur talað um að banna hvalveiðar og boðað lagafrumvarp þess efnis.
„Það er bara, hún gerir það. En ég hugsa með mér ef hún leggur þetta fram, ég er að hugsa um að setja mig í samband við [heimsmetabókina] Guinness Book of Records og spyrja hvort þeir hafi nokkuð heyrt af því að atvinnuvegaráðherra leggi fram frumvarp um að leggja niður atvinnuvegi.“
Kristján segist ekki hafa áhyggjur af því að síðasta hvalveiðivertíðin standi nú yfir.
Ráðherrar eins og Svandís eigi að bera fjárhagslega ábyrgð
Þú mætir mjög harðri stöðu. Í fyrra sáum við tvo mótmælendur klifra upp í tunnurnar og í ár var annar. Við munum eftir því þegar Svandís Svavarsdóttir, þáverandi matvælaráðherra, stöðvaði veiðarnar skyndilega. Er þetta þess virði?
„Jájá, en þú verður að átta þig á því, eins og þarna stalínistarnir tveir Svandís Svavarsdóttir og [Bjarkey] Olsen [Gunnarsdóttir, fyrrum matvælaráðherra], þetta fólk fer ekkert eftir neinni stjórnskipun eða öðru. Þeir gera bara það sem þeim dettur í hug.“
„Og fyrr en lögum landsins er breytt þannig að ráðherrar sem haga sér svona af yfirlögðu ráði eru ekki ábyrgir peningalega þá mun þetta halda áfram, því miður,“ segir Kristján. Alþingismenn eigi að „hífa upp um sig buxurnar og koma því inn í lögin að ef það er sannað á [ráðherra] fyrir dómstólum að þeir hafi farið gegn betri vilja þá eru þeir ábyrgir peningalega. Fyrr er ekkert gagn í þessu.“
Ríkisstjórnin eigi að segja af sér ef ekki er samþykkt að ganga til viðræðna
Kristján er mótfallinn aðild Íslands að Evrópusambandinu sem leggst alfarið gegn hvalveiðum. Hann telur það ljóst að innganga myndi fela í sér endalok veiðanna hér við land.
„Hvalveiðar og allt sem tengist hvalaafurðum er algjörlega bannað þar, þannig að það liggur alveg klárt fyrir og hefur legið lengi.“
„Ég held að Íslendingar séu ekki svo vitlausir að þeir fari að segja já í þessari atkvæðagreiðslu. Ég skora á þessa pólitíkusa í ríkisstjórninni að lýsa því yfir að ef þeir tapi þessari atkvæðagreiðslu og að nei verði ofan á þá segi þeir af sér og boði til kosninga.
Það gera menn í siðuðum þjóðfélögum eins og Bretlandi og annars staðar.“
Hvernig sérðu framtíðina fyrir þér? Myndirðu vilja halda hvalveiðum áfram um alla framtíð?
„Já, það er ekkert að því. Stofninn er sterkur og ég meina, viltu halda áfram þorskveiðum hérna á Íslandi? Ég lít ekkert á þetta öðruvísi.“
Fréttin hefur verið uppfærð.
