Stjórnvöld í Ísrael eru sögð hafa beitt sér markvisst til þess að tryggja gott gengi landsins í Eurovison. Fjallað er um þetta og þátttöku Ísrael í Eurovision undanfarin ár í ítarlegri fréttaskýringu miðilsins New York Times sem birtist í dag. Það hafi verið gert með því að skipuleggja auglýsingaherferðir fyrir háar fjárhæðir sem ætlað var að auka atkvæðafjölda.
Samkvæmt umfjöllun New York Times má rekja herferðir Ísrael allt aftur til ársins 2018. Það ár sigraði Ísrael keppnina með laginu Toy sem flutt var af söngkonunni Netta. Fullyrt er að það árið hafi stjórnvöld í Ísrael eytt um 12 milljónum króna í auglýsingar til stuðnings atriðinu.
Talið er að yfirvöld í Ísrael hafi reynt með þessu að bæta orðspor landsins og auka við alþjóðlegan stuðning. Slíkt athæfi, að nýta menningarlega viðburði til að auka vinsældir landa með óvinsælar stefnur, hefur iðulega verið kallað hvítþvottur.
Síðan þá hefur ýmislegt breyst og þá sérstaklega umræða um Ísrael eftir að stríðið á Gaza hófst 7. október 2023 eftir að Hamas gerði árás á Ísrael.
Upphæðirnar sem Ísrael setti í auglýsingaherferðir sínar jukust og fullyrt er að árið 2024 hafi utanríkisráðuneyti Ísrael eytt um 100 milljónum króna í auglýsingar fyrir keppnina. Það árið endaði Ísrael í sjötta sæti með lagið Hurricane sem flutt var af söngkonunni Eden Golan.
Tekist á um þátttöku Ísrael
Fram kemur í greininni að síðasta haust og í vetur höfðu fjöldamargir sendifulltrúar á vegum Ísrael samband við ríkisstjórnir og ríkissjónvörp Evrópulanda vegna Eurovision 2026 sem hefst á morgun.
Hávær köll voru um að banna ætti Ísrael að taka þátt í Eurovision vegna stríðsins á Gaza þar sem rúmlega 72 þúsund Palestínumenn hafa verið drepnir og um 172 þúsund hafa særst. Þá hefur nefnd á vegum Sameinuðu þjóðanna komist að þeirri niðurstöðu að Ísrael hafi framið þjóðarmorð á Palestínumönnum.
Vitnað er til samskipta Stefáns Eiríkssonar útvarpsstjóra við sendifulltrúa Ísrael í desember á síðasta ári sem óskaði eftir því að ræða við hann um Eurovision. Við því sagðist Stefán undrandi þar sem hann taldi undarlegt að Eurovision væri málefni sem kæmi sendiráði Ísrael við.
Vitað er einnig að sendiherra Ísraels fundaði með Eurovision-sendinefnd RÚV eftir að sigur Ísrael árið 2018 vakti hörð viðbrögð hér á landi.
Frægt er orðið að Ísland tekur ekki þátt í keppninni í ár en það var tilkynnt þann 10. desember á síðasta ári. Auk Íslands hafa Írland, Spánn, Holland og Slóvenía ákveðið að taka ekki þátt í keppninni. Þá hafa ríkissjónvörp Spánar, Írlands og Slóveníu ákveðið að ekki verði sýnt frá keppninni í ár.
RÚV og Holland sýna keppnina. Öll keppniskvöld Eurovision sem fara fram 12., 14., og 16. maí verða sýnd á RÚV þar sem hægt er að horfa á beina útsendingu á RÚV2. Undankeppnir verða sýndar um klukkutíma eftir á á aðalstöð RÚV svo ekki sé nauðsynlegt að hliðra fréttunum. Lokakvöldið verður einungis sýnt á RÚV2.
Ísrael sigrar símakosninguna í fyrra
Talsvert fjaðrafok varð eftir að niðurstaða keppninnar í fyrra varð ljós. Austurríki sigraði keppnina en Ísrael endaði í öðru sæti.
Alls fylgdust 56 milljónir með lokakeppni Eurovision það árið en keppnin er einn stærsti menningarviðburður heims. 14 milljón atkvæði voru greidd í keppninni. Atriði Austurríkis hlaut alls 436 stig. 258 þeirra komu frá dómnefnd en 178 frá almenningi.
Ísrael hlaut alls 357 atkvæði en aðeins 60 frá dómnefnd. Ísrael sigraði því símakosningu almennings með miklum yfirburðum en alls hlaut framlag Ísrael 297 atkvæði frá almenningi í símakosningu.
Framlag Ísrael árið 2025 sigraði ekki aðeins í löndum sem hafa lýst yfir stuðningi við Ísrael opinberlega heldur sigraði Ísrael einnig í löndum þar sem stuðningur við Ísrael mælist lítill, eins og til dæmis á Spáni.
Ekki liggur fyrir hversu miklu fé Ísrael eyddi í herferð sína það árið en fólk var ítrekað hvatt til þess að nýta kosningarétt sinn og kjósa atriði Ísrael 20 sinnum sem er hámarksfjöldi atkvæða. Þá birti Benjamin Netanjahú, forsætisráðherra Ísrael, færslu á samfélagsmiðlum þar sem hann hvatti til þess.
Norska ríkissjónvarpið NRK óskaði eftir rannsókn á atkvæðagreiðslunni og óskaði RÚV einnig eftir upplýsingum um kosninguna frá EBU.
EBU hefur síðan fullyrt að Ísrael hafi ekki svindlað með því að notast við símhringiver eða vélmenni til þess að auka fjölda atkvæða. Þannig hafi landið ekki brotið gegn lögum keppninnar. Þó er talið ljóst að ísraelsk stjórnvöld hafi beitt sér fyrir að auka atkvæðafjölda víðs vegar í heiminum.
Hins vegar hefur EBU aldrei birt öll gögn um niðurstöður símakosningarinnar og hefur heldur ekki farið fram á óháða rannsókn.
Reglum Eurovision hefur þó verið breytt á þá leið að stjórnvöld mega ekki fjármagna auglýsingaherferðir fyrir framlög sín og þá getur hver og einn kosið mest 10 sinnum í stað 20.
Óþarfi að svindla
Í greiningu á hvernig kosningar Eurovision virka sýnir New York Times fram á að með því að hafa áhrif á aðeins nokkur þúsund manns í hverju landi fyrir sig er hægt að breyta útkomu símakosningarinnar.
New York Times komst yfir gögn frá Spáni sem sýna niðurstöðu símakosningarinnar og má þar sjá að Ísrael hlaut rúmlega 47 þúsund atkvæði eða um 33,3% atkvæða. Þar á eftir kom Úkraína með tæplega 10 þúsund atkvæði sem samsvarar um 6,7% af heildarfjölda atkvæða.
Hefði hver manneskja aðeins getað kosið einu sinni væri þetta yfirburðakosning. En þar sem hver manneskja gat kosið 20 sinnum þurfti einungis um 2400 einstaklinga sem nýttu kosningarétt sinn að fullu til þess að ná þessari niðurstöðu. Í raun hefði því aðeins þurft að fá tæplega fimm hundruð manns til að kjósa 20 sinnum til að sigra Úkraínu. Því sé í raun óþarfi að svindla í keppninni með vélrænum símtölum ef einungis þarf fullan stuðning svo fárra.
Ekkert í reglum Eurovision hingað til hefur bannað það að ríki auglýsi framlög sín eða biðli til áhorfenda að kjósa atriðin. Fá ríki hafa þó lagt eins mikið til í kynningu atriða sinna og Ísrael.
Reglum Eurovision hefur síðan verið breytt og hefur EBU bannað ríkisstjórnum landa að greiða fyrir auglýsingar fyrir framlög sín. Þá hefur atkvæðafjölda einstaklinga verið breytt úr hámarki 20 í hámark 10 atkvæði.
Flytjandi Ísrael í ár, Noam Bettan, hefur verið áminntur fyrir auglýsingar þar sem hann hvetur áhorfendur til þess að veita sér 10 atkvæði. Auglýsingarnar eru að sögn KAN, ríkissjónvarps Ísrael, á vegum hans sjálfs en ekki stjórnvalda í Ísrael. EBU hefur þó beðið hann um að fjarlægja myndböndin af samfélagsmiðlum.
Ísrael er sem stendur spáð sjötta sæti í keppninni samkvæmt mörgum veðbönkum á netinu með 4% líkur á sigri. Efst er Finnland sem talið er hafa 38% líkur á sigri og þar á eftir kemur Grikkland með 13% líkur.
