Frosti Sigurjónsson segir að Íslendingar þurfi að horfa langt út fyrir daglegt þrætuefni íslenskra stjórnmála þegar rætt sé um aðild að Evrópusambandinu. Í nýju viðtali í Spjallinu með Frosta Logasyni varar hann við því að innganga í ESB og upptaka evru geti skapað stöðu þar sem mjög erfitt, jafnvel praktískt ómögulegt, verði að taka fullveldið til baka.
Frosti Sigurjónsson er nýjasti gestur Spjallsins með Frosta Logasyni. Hann hefur nýverið gefið út Bókina um Evrópusambandið – hvað er í pakkanum, sem hann segir ekki vera áróðursrit um kosti eða galla ESB, heldur tilraun til að útskýra með hlutlægum hætti hvernig sambandið sé uppbyggt og hvaða skuldbindingar fylgi aðild.
Í samtalinu fer Frosti meðal annars yfir evruna, fullveldi, kostnað við inngöngu, stöðu Íslands í EES og þá hættu sem hann telur felast í því að afhenda ákvörðunarvald til stofnana sem Íslendingar hafi takmarkaða stjórn á.
„Eins og byssa á gagnaugað“
Frosti segir að þegar ríki hafi gengið inn í Evrópusambandið verði útganga ekki einföld ákvörðun. Ef ESB setji löggjöf sem valdi ríki tjóni þurfi ríkið að bera það saman við kostnaðinn af því að ganga úr sambandinu.
„Þá er í rauninni svona orðið svolítið bara praktískt ómögulegt að ganga út,“ segir Frosti.
Hann bendir á að staðan verði enn flóknari ef ríki hafi tekið upp evru. Að hans sögn sé ekkert skýrt og öruggt ferli til innan reglna ESB um hvernig ríki hætti í evrunni.
„Það blasir við einhver óvissa, bara eitthvað svarthol,“ segir Frosti.
Hann nefnir sem dæmi að ef Finnland ætlaði að yfirgefa ESB og evruna gætu innistæðueigendur farið að flytja evrur sínar úr finnskum bönkum yfir í þýska af ótta við gengisfellingu nýs finnsks gjaldmiðils. Það gæti valdið bankaáhlaupi.
„Ég held að næstu Nóbelsverðlaunin í hagfræði verði fyrir þann sem finnur lausn á þessu,“ segir hann.
Ísland yrði nettó greiðandi
Frosti segir ljóst að Ísland yrði eitt af þeim ríkjum sem greiddu meira til ESB en þau fengju til baka. Hann bendir á að þjóðartekjur á mann á Íslandi séu mun hærri en meðaltal ESB og að mörg ríki sambandsins séu mun fátækari.
„Við yrðum eitt af þessum tíu löndum,“ segir hann um þau ríki sem greiða meira inn í sambandið en þau fá út úr því.
Hann segir það vissulega sjónarmið að ríkari þjóðir hjálpi fátækari þjóðum, en spyr hvort Íslendingar myndu ekki frekar vilja beina slíkum fjármunum til þeirra sem séu allra verst staddir í heiminum.
Segir vaxtarök evrusinna ofmetin
Í viðtalinu ræðir Frosti einnig þau rök að upptaka evru myndi lækka vexti á Íslandi og létta heimilum byrðarnar. Hann segir að vextir séu vissulega þung byrði fyrir skuldsett heimili, en telur að lausnin sé ekki endilega ESB-aðild eða upptaka evru.
Hann bendir á að vaxtamunur gagnvart ríkisskuldabréfum í Evrópu sé ekki eins mikill og oft sé látið í veðri vaka. Þá sé einnig mikilvægt að skilja að vaxtagreiðslur innanlands fari að stórum hluta til lífeyrissjóða og annarra innlendra eigenda fjármuna.
„Þetta fer ekki úr landi. Þetta er tilfærsla innanlands,“ segir hann.
Hann segir þó kerfið ósanngjarnt gagnvart skuldsettum heimilum og telur að hægt sé að laga það með einfaldari hætti en að ganga í ESB.
„Við þurfum ekki að innleiða öll vandamálin“
Frosti segir að Ísland standi að mörgu leyti sterkar en áður. Landið skuldi ekki lengur erlendis með sama hætti og fyrir hrun, Íslendingar eigi miklar erlendar eignir og lífeyrissjóðakerfið sé öflugt.
Hann ber þetta saman við mörg Evrópuríki sem glími við miklar skuldir og ófjármagnaðar lífeyrisskuldbindingar.
„Við þurfum ekki að ganga í Evrópusambandið og innleiða öll vandamálin sem eru þar,“ segir Frosti.
Hann segir að mörg umsóknarríki ESB séu fátækari ríki sem sæki um aðild til að fá stuðning, uppbyggingu og fjármagn. Ísland væri hins vegar þróað og auðugt ríki sem myndi koma inn sem greiðandi aðili.
Frosti segir að Íslendingar hafi byggt upp eitt farsælasta samfélag Evrópu í krafti fullveldis, sjálfstæðis og eigin gjaldmiðils. Krónan hafi vissulega átt erfið tímabil, en hún hafi einnig gert Íslandi kleift að bregðast við áföllum á eigin forsendum.
Hann telur að Ísland hafi í raun meira svigrúm innan EES en margir haldi. Alþingi geti neitað að innleiða skaðlega löggjöf og það rjúfi ekki sjálfkrafa EES-samninginn.
„Það þarf stundum að stíga fast niður,“ segir Frosti.
Viðtalið í heild sinni má sjá á Brotkast.is, þar sem áskrifendur fá aðgang að öllu samtalinu.
