Páll Vilhjálmsson skrifar:

Í sömu efnisgrein í Hólaræðu sinni gerir Kristrún forsætisráðherra ráð fyrir nei-i í lok mánaðar og flytur vörn fyrir samninginn um evrópska efnahagssvæðið, EES. Kristrún er á sömu slóðum og Geir H. Haarde fyrrum forsætisráðherra sem í pistlisagði aðildarviðræður við ESB kæmu EES-samningi í uppnám. Orð Kristrúnar:

Verði niðurstaðan 29. ágúst „Nei“ þá leggjum við allar vangaveltur um hvað kynni að felast í samningi um fulla aðild Íslands að Evrópusambandinu til hliðar. Og þá vænti ég þess að sátt geti náðst um að ganga til verka við að styrkja og standa með samningnum um Evrópska efnahagssvæðið...

Hólaræða forsætisráðherra reynir að afsaka þjóðaratkvæði í þágu Viðreisnar. Fyrir kosningar sagði Kristrún að ekki ætti að sækja um ESB-aðild nema 70 prósent þjóðarinnar væru hlynnt inngöngu, annars væri verið að kljúfa þjóðina. Nú leggur forsætisráðherra áherslu á að þjóðin sé ekki klofin og ábyrgðahluti að halda öðru fram. En ,,klofin þjóð" er orðalag frá Kristrúnu sjálfri:

70-30%. Það þarf að vera vel yfirgnæfandi stuðningur fyrir svona vegferð. Við höfum ekki efni á því núna að fara inn í næsta kjörtímabil og ætla að byrja á að ráðast í stóru verkin og byrja strax að kljúfa þjóðina í tvennt.

Kristrún heldur ,,hlustunarfundi" vítt og breitt um landið þessa dagana. Forsætisráðherra tekur á móti athugasemdum kjósenda fremur en að tala máli þjóðaratkvæðis í þágu Viðreisnar. Hólaræðan og hlustunarfundir senda sömu pólitísku skilaboðin. Forsætisráðherra þykir leitt að hafa valdið klofningi meðal þjóðarinnar. Þótt Kristrún segist ætla að kjósa já 29. ágúst lýsir orðfæri hennar og framganga djúpum efnasemdum um ESB-leiðangur Viðreisnar og Þorgerðar Katrínar utanríkisráðherra.

Þótt það hljómi sem mótsögn er framtíð ríkisstjórnarinnar ótryggari verði já yfirsterkara nei-i í lok mánaðar. Ástæðurnar eru einkum tvær. Í fyrsta lagi þýðir já hallarbyltingu í ríkisstjórninni. Þorgerður Katrín utanríkisráðherra og Viðreisn væru komin með beint pólitískt umboð kjósenda að hefja aðlögunarferli inn í Evrópusambandið. Þorgerður Katrín yfirtæki forystuna í ríkisstjórninni, yrði í reynd yfirráðherra. Í öðru lagi eru það ruðningsáhrif ESB-umsóknar. Önnur mál stjórnsýslunnar myndu víkja fyrir aðlögunarferlinu. Tollasamningar við önnur ríki kæmust í uppnám sem og varnarsamningurinn við Bandaríkin. Ein fjögur til sex ár hið minnsta tekur að semja um aðlögun að ESB. Á meðan væri Ísland rekald í alþjóðasamfélaginu, hnípin þjóð biði afdrifa sinna milli vonar og ótta. Innanlands yrði meiri ófriður en endranær. Komi já-meirihluti upp úr kjörkössunum verður hann naumur og eftir því veikur.

Nei í þjóðaratkvæðagreiðslunni eftir tólf daga gefur ríkisstjórn Kristrúnar lífsvon. Þorgerður Katrín viki úr embætti utanríkisráðherra, kannski stólaskipti við Hönnu Katrínu atvinnuráðherra eða Þorbjörgu ráðherra dómsmála. Í heild væru Viðreisnarráðherrar á pólitísku skilorði næsta hálfa árið eða svo í stjórnarráðinu, lengur þó hjá langminnugum.

Snjall leikur hjá Þorgerði Katrínu væri að viðurkenna ósigur í þessari viku, en bíða ekki kjördags. Hún gæti sagt að umræðan hefði leitt í ljós að ótímabært væri að svo komnu máli að endurnýja 17 ára gamla ESB-umsókn eftirhrunsstjórnar Jóhönnu Sigurðardóttur. Utanríkisráðherra yrði að brjóta odd af oflæti sínu en hlyti lof fyrir raunsæi. Iðrandi syndari í pólitík stendur betur að vígi en forhertur brotamaður - sé beðist fyrirgefningar í tæka tíð fyrir kjördag. Alræmd ,,krónuleysisbæn" Viðreisnar og afturköllun bænarinnar er sniðmátið fyrir Þorgerði Katrínu.