Finnur Beck, framkvæmdastjóri Samorku, samtaka orku- og veitufyrirtækja á Íslandi, segir að ekki séu neinar athugasemdir gerðar af hálfu samtakanna við úrsögn Íslands úr orkusáttmálanum ECT.
„Við gerum engan ágreining við þessa ákvörðun stjórnvalda,“ segir hann. „Við vitum ekki til þess að þessi sáttmáli hafi sérstök áhrif hér á landi,“
Sáttmálinn hafi verið settur á sínum tíma til þess að greiða fyrir erlendum fjárfestingum og tryggja skýrleika, fyrirsjáanleika og réttaröryggi í umhverfi tíunda áratugarins. „Sem var auðvitað allt annað,“ segir Finnur. Evrópusambandið og að minnsta kosti tíu Evrópuríki hafa þegar dregið sig úr samningnum og því telur Finnur ekki skrýtið að Ísland fari sömu leið.
Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, tilkynnti úrsögn Íslands úr orkusáttmálanum ECT í gær. Hann segir sáttmálann ganga gegn stefnu um orkufullveldi og sjálfsákvörðunarrétt.
Samningurinn veiti fyrirtækjum rétt til að höfða mál gegn ríkjum fyrir sérstökum lokuðum gerðardómi, utan hefðbundins dómskerfis, vegna aðgerða sem geti haft áhrif á arðsemi fjárfestinga. Á annað hundrað gerðarmála hafi verið höfðuð gegn ríkjum á grundvelli samningsins.
„Við sjáum þetta þannig að það eru auðvitað fyrirtæki sem munu fjárfesta í uppbyggingu orkumannvirkja hér á landi eins og annars staðar, bæði í opinberri eigu og einkafyrirtæki,“ segir Finnur.
„Til þess að það gangi eftir þarf að vera einhvers konar kerfi til að leysa úr ágreiningi og hér á Íslandi eru það íslenskir dómstólar og þeir dómstólar og stofnanir sem Ísland á aðild að. Þangað verður hægt að fara með ágreiningsmál til sjálfstæðra óháðra dómstóla sem dæma á grundvelli laga.“
Jóhann Páll hóf undirbúning úrsagnar úr samningnum í fyrra en ekkert íslenskt fyrirtæki hefur virkjað ákvæði samningsins og íslensk stjórnvöld hafa aldrei þurft að verjast gerðardómsmálum vegna hans. Í samráði vegna úrsagnarinnar komu engin sjónarmið hagsmunaaðila fram sem mæltu fyrir áframhaldandi aðild Íslands. Úrsögnin tekur gildi 2027.
