Hlédís Maren Guðmundsdóttir, sem skipar 4. sæti Miðflokksins í Reykjavík, gagnrýnir útgjöld Reykjavíkurborgar til túlka- og þýðingaþjónustu og hún segir þróunina hafa búið til „mannréttindaiðnað“.
Í nýjum pistli bendir hún á að kostnaður borgarinnar vegna túlkaþjónustu hafi vaxið mjög hratt á undanförnum árum og sé nú orðinn talsverður hluti af útgjöldum borgarinnar. Samkvæmt gögnum sem hún vísar í hefur kostnaður aukist úr um 75 milljónum króna árið 2020 upp í rúmlega 132 milljónir króna árið 2023.
Mest til einkafyrirtækis
Hlédís segir stærstan hluta greiðslna renna til einkahlutafélagsins Alþjóðaseturs ehf., sem hafi fengið miklar tekjur frá hinu opinbera. Samkvæmt ársreikningi fyrirtækisins hafi sala numið 571 milljón króna árið 2024, sem hafi að mestu komið frá frá ríki og sveitarfélögum.
Hún tekur fram að ekki sé við fyrirtækið sjálft að sakast í þessum efnum heldur stjórnvöld sem hafi skapað aðstæður þar sem slíkur rekstur verði að gróðalind á kostnað skattgreiðenda.
Engin takmörk á þjónustunni
Hún gagnrýnir einnig sjálft fyrirkomulagið, en samkvæmt mannréttindastefnu borgarinnar eigi að tryggja fólki af erlendum uppruna aðgang að túlki þegar þörf er á eða óskað er eftir því, án kostnaðar fyrir þann sem þiggur þjónustuna.
Hlédís segir að engin skýr mörk eða skilyrði séu sett fyrir þessari þjónustu og að í raun sé hægt að nýta þjónustuna til langs tíma án tímaramma. Það þýði að þeir sem nýta sér túlkaþjónustu þurfa í raun ekki að læra tungumálið heldur geti notað dýra þjónustu á kostnað skattgreiðenda jafnvel eftir langa dvöl í landinu. Engin krafa sé gerð um lágmarks íslenskukunnáttu.
Hún tekur einnig samanburð á að túlkaþjónustu fyrir heyrnarlausa Íslendinga er takmörkunum háð.
Hún segir þetta skapa hvata sem dragi úr aðlögun og geri íslenskuna í raun óþarfa í samskiptum við kerfið.
Segir vanta skýr markmið
Hún telur þróunina endurspegla skort á stefnumótun í málefnum innflytjenda og að borgin hafi farið lengra en lög krefjist í útgjöldum á þessu sviði.
Að hennar mati felst einnig ákveðin „öðrun“ í kerfinu, þar sem gert sé ráð fyrir að ákveðnir hópar geti ekki aðlagast samfélaginu án varanlegrar aðstoðar.
Kallar eftir ábyrgð
Hlédís leggur áherslu á að þeir sem flytja til landsins eigi að bera ábyrgð á eigin aðlögun, þar á meðal að læra tungumálið. Hún telur sanngjarnt að þeir sem kjósi að gera það ekki standi sjálfir straum af þeim kostnaði sem af því hlýst.
„Inngilding getur ekki verið einhliða,“ segir hún og spyr hver eigi að aðlagast hverjum í íslensku samfélagi.
Mannréttindastefna Reykjavíkurborgar hefur getið af sér mannréttindaiðnað.
Einn angi hans er túlkaþjónusta, geiri sem hefur farið ört vaxandi og orðið mjög ábatasamur, en er aðallega kostaður af skattgreiðendum.
Um þetta fjalla ég í nýjum pistli sem ég hlekkja í athugasemd.… pic.twitter.com/XTVyGXx2bj
— Hlédís Maren Guðmundsdóttir (@HledisMaren) May 6, 2026
