Bandaríkin og Danmörk hafa átt reglulegar viðræður undanfarna mánuði um aukna viðveru bandaríska hersins á Grænlandi. Breska ríkisútvarpið BBC hefur eftir nokkrum heimildarmönnum að bandarískir embættismenn vilji opna þrjár nýjar herstöðvar á Suður-Grænlandi.
Bæði Hvíta húsið og danska utanríkisráðuneytið hafa staðfest að viðræður séu í gangi án þess að vilja gefa meira upp um innihald þeirra. Stjórnvöld í Danmörku höfðu áður lýst yfir vilja til að ræða fjölgun bandarískra herstöðva á Grænlandi.
Ætla að sinna eftirliti með skipaumferð frá herstöðvunum
Líklega verður fyrrum bandarísk herstöð í Narsarsuaq opnuð á ný og hinar herstöðvarnar verða líklega staðsettar þar sem innviðir eru til staðar, líkt og flugvellir og hafnir, sem hægt væri að byggja upp enn frekar.
BBC hefur eftir heimildarmönnum sínum að herstöðvarnar eigi að sinna eftirliti með hugsanlegri umferð rússneskra og kínverskra skipa um GIUK-hliðið svokallaða, sem er hafsvæðið milli Grænlands, Íslands og Bretlands.
Bandaríkin voru með um 17 herstöðvar á Grænlandi á hápunkti kalda stríðsins en eru nú aðeins með eina herstöð, Pituffik-geimherstöðina á Norðvestur-Grænlandi. Herstöðin fylgist með umferð flugskeyta yfir lofthelgi Bandaríkjanna og Kanada í gegnum NORAD sem er hernaðarlegt samstarfsverkefni milli Bandaríkjanna og Kanada. Ekki er hægt að fylgjast með skipaumferð frá herstöðinni í Pituffik.
Landry tekur ekki þátt í fundum samninganefndanna
Samninganefndir Bandaríkjanna og Danmerkur hafa fundað að minnsta kosti fimm sinnum síðan um miðjan janúar. Þrátt fyrir hótanir Donalds Trumps Bandaríkjaforseta um yfirtöku á Grænlandi eru samninganefndirnar að vinna að því að ná samningum. Samninganefndir hafa ekki formlega komist að samkomulagi enn og endanlegur fjöldi herstöðva gæti átt eftir að breytast.
Sérstakur erindreki Bandaríkjanna á Grænlandi, repúblikaninn og ríkisstjóri Louisiana, Jeff Landry, hefur ekki tekið þátt í samningaviðræðunum og kemur nær ekkert að þessu diplómatíska ferli að sögn heimildarmanna BBC.
Óþarfi að hóta þegar auðveldlega er hægt að semja
Nokkrir núverandi og fyrrverandi embættismenn og sérfræðingar í öryggi norðurslóða höfðu orð á því við BBC að Bandaríkjastjórn hefði getað fengið sínu fram á Grænlandi án þess að hóta bandamönnum sínum í NATO með jafn afgerandi hætti. „Af hverju að hóta bandamanni með hernaðaraðgerð eða innrás þegar þú getur samið frekar auðveldlega um það sem þú sækist eftir?“ hefur BBC eftir fyrrum háttsettum bandarískum embættismanni í varnarmálum.
Samkvæmt samningi milli Bandaríkjanna og Danmerkur frá 1951 hafa Bandaríkin svigrúm til að útvíkka hernaðaraðgerðir sínar á Grænlandi. Danska ríkisstjórnin verður þó að veita samþykki fyrir aukinni viðveru á svæðinu. Fram til þessa hafa dönsk yfirvöld stutt hernaðaraðgerðir bandaríska hersins á Grænlandi og aldrei hafnað beiðni um aukna viðveru, samkvæmt sérfræðingi í öryggi Norðurslóða.
Fulltrúar grænlensku ríkisstjórnarinnar í Washington og utanríkisráðuneytis Bandaríkjanna vildu ekki tjá sig um málið samkvæmt BBC.
