Heitirpottar.is tekur nú í fyrsta sinn þátt í Gulum september, mánuði vitundarvakningar um geðheilbrigði og sjálfsvígsforvarnir. Ari Steinn Kristjánsson, framkvæmdastjóri fyrirtækisins, segir málefnið standa sér nærri hjarta, meðal annars vegna reynslu föður hans.
„Á sínum tíma var pabbi á mjög slæmum stað andlega og þurfti að leita sér hjálpar. Eitt af því fyrsta sem sálfræðingurinn ráðlagði honum var að hreyfa sig meira og fara í pottinn,“ segir Ari.
Faðir hans tók ráðleggingarnar alvarlega og breytti daglegri rútínu. Hann fór að hreyfa sig meira, gaf sér tíma til að slaka á og lagði meiri áherslu á að sinna sjálfum sér og eigin geðheilsu. „Eins og hann lýsir þessu sjálfur skipti það gríðarlega miklu máli fyrir hann að taka upp þessar góðu venjur. Hann þurfti að passa að missa sig ekki í vinnunni og þungum hugsunum heldur finna leiðir til að létta á skapinu og fá meiri ró í hugann.“
Gulur september er mánuður vitundarvakningar um geðheilbrigði og sjálfsvígsforvarnir. Um er að ræða samvinnuverkefni stofnana og félagasamtaka sem vinna að geðrækt og sjálfsvígsforvörnum. Markmiðið er meðal annars að auka meðvitund um mikilvægi geðræktar og sjálfsvígsforvarna og hvetja til kærleika, aðgátar og umhyggju.
Átti til að gleyma sjálfum sér
Það er ákveðin kaldhæðni fólgin í því að maður sem hefur selt heita potta í áratugi þurfi sjálfur að fá áminningu um að fara í pottinn. „Pabbi er með tvö fyrirtæki og sex börn þannig að það hefur oft verið mikið í gangi hjá honum. Mér finnst því svolítið skemmtilegt að hugsa til þess að sálfræðingurinn hafi í raun þurft að segja við hann: „Nú skaltu bara fara í pottinn, pottakóngur! Nú skaltu sjá um sjálfan þig.“ Hann hafði verið duglegur að sjá um annað fólk en hafði svolítið gleymt að sjá um sjálfan sig.“
Þar segir Ari einn helsta boðskap Guls september liggja. „Maður má ekki gleyma að sjá um sjálfan sig. Fólk er oft tilbúið að gera ótrúlega mikið fyrir aðra en þegar kemur að því að gera eitthvað fyrir sjálft sig þá er það einhvern veginn á bremsunni. Fyrir mér snýst Gulur september meðal annars um að minna okkur á að sinna eigin líðan og tala við aðra.“
Það sé ekki síst mikilvægt vegna þess að oft sé erfitt að sjá utan á fólki hvernig því líður. „Maður sér ekki endilega að einhver sé að ganga í gegnum erfiðan tíma. Þess vegna skiptir máli að við séum vakandi fyrir líðan hvert annars en líka okkar eigin.“
Hefur einhver komið heim úr göngutúr í verra skapi?
Ari segir að heitir pottar, kaldir pottar og sánur geti á mismunandi hátt orðið hluti af rútínu þar sem fólk tekur frá tíma fyrir sjálft sig, slökun og samveru. Fyrir föður hans hafi hreyfing einnig verið mikilvægur hluti af breytingunni.
„Ein spurning sem ég spyr fólk stundum er: Hefurðu farið í göngutúr og komið heim í verra skapi en áður en þú lagðir af stað? Svarið er yfirleitt nei. Sömu spurningar má í raun spyrja um sundferð. Oft líður manni einfaldlega betur eftir að hafa hreyft sig, komist aðeins út úr eigin hugsunum og skipt um umhverfi.“
Ari segir að hitinn í heitum potti eða sánu geti einnig skapað aðstæður þar sem fólk hægir á sér. Í sánunni geti upplifunin jafnvel minnt á hugleiðslu.
„Þú ert kominn inn í lokað rými og þar er oft lítið annað að gera en að vera bara til staðar. Stundum er lítið talað og þá fær maður kannski tuttugu mínútur þar sem maður nær algjörri ró. Fyrir fólk sem á erfitt með að setjast niður og hugleiða getur þetta orðið ákveðin leið til að kúpla sig út.“
Á öðrum stöðum sé stemningin félagslegri og það geti ekki síður verið mikilvægt. „Það þarf ekkert alltaf að vera þögn. Stundum er það akkúrat það sem maður þarf, að spjalla við einhvern.“
„Það er matarborðið og svo er það potturinn“
Þessi félagslegi þáttur kemur reglulega upp í samtölum við viðskiptavini Heitirpottar.is. Ari segir foreldra meðal annars hafa lýst því hvernig potturinn hafi skapað óvænt tækifæri til samtala við börnin.
„Það sem við heyrum oft er að fólk upplifir pottinn sem stað þar sem fjölskyldan nær að tala saman. Foreldri fer í pottinn með börnunum og allt í einu er þetta orðinn tími þar sem þau spjalla almennilega. Það er matarborðið og svo er það potturinn,“ segir Ari og brosir.
Kannski liggur einmitt ákveðinn styrkur í einfaldleikanum. Síminn er lagður til hliðar, verkefnum er ýtt til hliðar og fólk sest niður saman eða fær stund eitt með sjálfu sér.
Fyrir Heitirpottar.is snýst þátttakan í Gulum september því ekki um að beina athyglinni að ákveðinni vöru heldur að málefni sem fyrirtækið vill leggja lið. „Okkur finnst þetta einfaldlega mikilvægt. Boðskapurinn sem ég tek helst úr þessu er að við megum ekki gleyma okkur sjálfum. Það þarf stundum að stoppa aðeins, hugsa um eigin líðan og tala við annað fólk.“
Jafnvel Pottakóngurinn sjálfur þurfti á sínum tíma að fá áminningu um það.
Gulur september er mánuður vitundarvakningar um geðheilbrigði og sjálfsvígsforvarnir. Um er að ræða samvinnuverkefni stofnana og félagasamtaka sem vinna að geðrækt og sjálfsvígsforvörnum. Markmiðið er meðal annars að auka meðvitund um mikilvægi geðræktar og sjálfsvígsforvarna og hvetja til kærleika, aðgátar og umhyggju.
