Innihald samkomulagsins liggur ekki fyrir.
„Ég myndi ekki skrifa undir samkomulag ef það væri ekki gott,“ sagði danski forsætisráðherrann Mette Frederiksen er hún ræddi við blaðamenn sem náðu tali af henni er hún var að stíga upp í flugvél þar sem hún heldur á allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna í New York í Bandaríkjunum, þar sem til stendur að undirrita boðað samkomulag milli Bandaríkjanna, Danmerkur og Grænlands um framtíð varnarmála á Grænlandi.
Danskir ráðamenn segja samkomulagið virða fullveldi Grænlands á meðan Donald Trump Bandaríkjaforseti sagði það gefa Bandaríkjaher full yfirráð yfir varnarmálum á Grænlandi til frambúðar.
Frederiksen sagðist skilja vel að fólk væri forvitið um innihald samkomulagsins en kveðst hún ekki ætla að tjá sig um það fyrr en lokasamkomulag liggur fyrir.
„Ég kem ekki til með að fara í nein smáatriði, og það eru margar getgátur, og ég skil vel að fólk sé rosalega upptekið af innihaldinu,“ sagði ráðherrann og tók einnig fram að allar „rauðar línur“ Dana og Grænlendinga hafi verið virtar.
Býst við því að Trump virði samkomulagið
Frederiksen staðfesti við TV2 og DR að hún myndi eiga fund með Trump Bandaríkjaforseta í New York. Þá er hún spurð hvort hún treysti á það að Trump muni standa við samkomulagið.
„Ég geng út frá því. Við erum nú vön því að gera samkomulag hvort við annað í öllu mögulegu samhengi og við höfum varið miklum tíma í þetta, bæði pólitískt og diplómatískt.“
Kveðst hún eiga frábært samband við Bandaríkjaforseta. „Og í óstöðugum heimi þá tel ég að þetta samkomulag sé gott upp á okkar öryggi að gera.“
Trump sagði einnig að samkomulagið myndi banna öllum óvinum Bandaríkjanna að koma upp herstöðvum á landinu og er þar líklegast vísað að Kína og einkum Rússlandi sem hafa aukið umsvif sín á norðurslóðum síðustu ár.
Íslenskir ráðamenn halda einnig til New York þar sem þeir munu einnig sækja allsherjarþingið. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir sagði við Vísi í gær að hún hefði verið upplýst um það að viðræðum miðaði fram milli Bandaríkjanna og Dana, þrátt fyrir að svo hafi ekki ávallt virst á yfirborðinu.
Útspil fyrir heimsókn Kínverjans?
Rýnendur sem enskumælandi miðillinn South China Morning Post í Kína telja tímasetninguna taktíska þar sem Xi Jingping, forseti Kína, hyggur á opinbera heimsókn til Bandaríkjanna á fimmtudag, 24. september, þar sem þjóðarleiðtogarnir munu eiga í viðræðum.
Þetta er sagt eiga að styrkja samningastöðu Bandaríkjanna gagnvart Kína en einhvers konar jákvæð niðurstaða fyrir Bandaríkin eftir fund Trumps með Xi kynni að styrkja stöðu Repúblikana fyrir þingkosningar í nóvember er nú spáð ósigri.
„Bandaríkin tilkynntu þessar fréttir á þessum tiltekna tímapunkti til að styrkja samningsstöðu sína á komandi leiðtogafundi Bandaríkjanna og Kína í næstu viku,“ sagði Wang Yiwei, forstöðumaður Alþjóðamálastofnunar Renmin-háskólans í Kína í Peking.
Það að Trump rammi samkomulagið inn með þeim hætti að það sé til þess að forða því að Grænland falli í hendur Kínverja eða Rússa sé aðeins fyrirsláttur enda hafi Kínverjar nánast enga viðveru í Grænlandi.
„Þessi samningur miðar að framtíðinni. Hann mun ekki koma í veg fyrir leiðtogafund þjóðhöfðingja Kína og Bandaríkjanna, en hann mun vissulega hafa neikvæð áhrif á gagnkvæmt traust þeirra á milli,“ sagði Wang Yong, forstöðumaður Miðstöðvar alþjóðlegrar stjórnmálahagfræði við Peking-háskóla. Tilkynningin hafi einnig verið hönnuð til að þjóna innanlandspólitískum markmiðum í Bandaríkjunum, í ljósi þess að þingkosningar séu handan við hornið.
