Bandarísk stjórnvöld eru sögð kanna möguleika á að rússneskt jarðgas verði aftur flutt til Evrópu um gasleiðslur í gegnum Úkraínu. Samkvæmt upplýsingum sem Wall Street Journal hefur birt gæti hugmyndin tengst viðleitni til að ná samkomulagi um stöðvun árása á orkuinnviði. Upplýsingarnar hafa þó ekki fengist staðfestar með óháðum hætti.

Bandarískur milliliður gæti séð um gassöluna

Samkvæmt umfjöllun The Wall Street Journal frá 2. nóvember hafa bandarísku samningamennirnir Steve Witkoff og Jared Kushner rætt hugmyndina við fulltrúa Rússlands og Úkraínu.

Tillagan felur í sér að rússneskt jarðgas verði flutt um leiðslukerfi Úkraínu til evrópskra kaupenda, en bandarískt fyrirtæki annist söluna sem milliliður.

Slíkt fyrirkomulag gæti skapað viðskiptatækifæri fyrir bandaríska fjárfesta og jafnframt tryggt Úkraínu tekjur af flutningsgjöldum.

Hugmyndin er sögð hafa verið rædd í september en fengið aukið vægi að undanförnu vegna áframhaldandi árása á orkuinnviði og yfirvofandi vetrar.

Vilja takmarka aðgang Rússa að tekjunum

Einn þáttur tillögunnar er að tekjur Rússlands af gassölunni verði lagðar inn á sérstakan vörslureikning í þriðja ríki.

Markmiðið væri að koma í veg fyrir að rússnesk stjórnvöld gætu nýtt fjármunina beint til að fjármagna hernaðinn í Úkraínu.

Bandarískir samningamenn telja að möguleikinn á endurkomu á evrópskan gasmarkað gæti orðið efnahagslegur hvati fyrir stjórnvöld í Moskvu til að samþykkja vopnahlé sem næði til orkuinnviða.

Ekki liggur þó fyrir að Rússland eða Úkraína hafi samþykkt tillöguna.

Evrópuríki mótmæla hugmyndinni

Tillagan hefur mætt verulegri andstöðu meðal evrópskra stjórnvalda.

Evrópusambandið hefur ákveðið að hætta innflutningi á rússnesku jarðgasi í áföngum fyrir árslok 2027.

Leiðtogar nokkurra stærstu ríkja Evrópu hafa lýst því yfir að þeir vilji ekki endurvekja þá orkuháð sem ríkti fyrir innrás Rússlands í Úkraínu árið 2022.

Samkvæmt The Wall Street Journal hafa evrópskir embættismenn varað við því að endurupptaka gasviðskipta gæti veikt sameiginlega stefnu Evrópuríkja gagnvart Rússlandi.

Bandarísk stjórnvöld eru hins vegar sögð telja að hátt orkuverð og ótryggt framboð geti orðið til þess að afstaða Evrópuríkja breytist.

Orkukreppa eykur þrýsting á Evrópu

Áður en Rússland hóf allsherjarinnrás sína í Úkraínu árið 2022 komu um 45% af jarðgasi Evrópu frá Rússlandi.

Það hlutfall hefur síðan lækkað verulega og er nú talið vera um 11%.

Bandaríkin hafa á sama tíma aukið útflutning á fljótandi jarðgasi til Evrópu og eru orðin einn mikilvægasti birgir álfunnar.

Átökin í Mið-Austurlöndum hafa hins vegar aukið óvissu á alþjóðlegum orkumörkuðum. Truflanir á gasflutningum frá Katar og hækkandi orkuverð hafa sett aukinn þrýsting á evrópsk stjórnvöld.

Samkvæmt upplýsingum sem The Wall Street Journal hefur eftir evrópskum eftirlitsaðilum eru gasbirgðir Evrópu um 75% fullar, sem er undir meðaltali undanfarinna ára á þessum árstíma.

Nord Stream einnig til umræðu

Bandarískir samningamenn eru jafnframt sagðir hafa rætt möguleikann á að endurvekja gasflutninga um Nord Stream-leiðslukerfið milli Rússlands og Þýskalands.

Leiðslurnar urðu fyrir miklum skemmdum árið 2022 og óvissa ríkir um möguleika á endurupptöku flutninga.

Slík ákvörðun myndi jafnframt krefjast umfangsmikils pólitísks samkomulags milli Rússlands, Bandaríkjanna og Evrópuríkja.

Engin formleg ákvörðun liggur fyrir

Þótt tillagan sé sögð til umræðu hefur ekki verið tilkynnt um formlegt samkomulag um endurupptöku gasflutninga.

Reuters greindi frá málinu 2. nóvember með vísan til The Wall Street Journal en tók sérstaklega fram að fréttastofan hefði ekki getað staðfest upplýsingarnar sjálfstætt.

Því er enn óljóst hvort hugmyndin muni leiða til raunverulegra breytinga á gasviðskiptum Evrópu og Rússlands.

Málið sýnir þó hversu stórt hlutverk orkumál gegna í tilraunum til að ná samkomulagi um stöðvun átaka í Úkraínu.