Oft var óljóst hver tók ákvarðanir, á hvaða forsendum og hver bæri ábyrgð á þeim í viðbragði almannavarna við jarðhræringunum við Grindavík. Þetta er niðurstaða starfshóps sem rýndi í aðgerðirnar. Dómsmálaráðherra ætlar að ráðast í umbætur á grundvelli skýrslu starfshópsins.
„Stóra niðurstaðan er auðvitað að þeir viðbragðsaðilar sem þarna voru að vinna unnu þrekvirki,“ segir Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir, dómsmálaráðherra.
Dómsmálaráðuneytið hefur afhent embætti ríkislögreglustjóra og lögreglustjóranum á Suðurnesjum skýrsluna og beint því til þeirra að ráðast í umbætur á grundvelli hennar. Ráðuneytið hyggst fylgja skýrslunni eftir og þeim ábendingum sem þar koma fram. Þorbjörg segir að stuðst verði við þessa skýrslu þegar lokahönd verður lögð á frumvarp um almannavarnir, sem leggja á fram að nýju í haust.
Spurð hvort hún taki undir sjónarmið skýrsluhöfunda, að tilefni sé til að fjalla sérstaklega um fjölmiðla í viðbragðsáætlunum í hættuástandi og að fjölmiðlar eigi þá rýmri aðgang að hættusvæðum ef aðstæður leyfa, segir Þorbjörg: „Hiklaust. Það sjáum við í heiminum öllum að fjölmiðlar greina frá því þar sem alvarleg stríð geisa og auðvitað er það alltaf þessi jafnvægislist að tryggja öryggi fólks – og það eru auðvitað stjórnvöld sem bera ábyrgð á því – en svo er það líka bara veigamikill þáttur í lýðræðissamfélagi og þjóðfélagi að fjölmiðlar hafi aðgang.“
Hugmyndir um neyðarlög
Starfshópurinn benti á að þörf sé á skýru regluverki um skyldur einkarekinna orku- og veitufyrirtækja til að bregðast við í almannavarnaástandi, sem og hverjum beri að greiða kostnaðinn. Starfshópurinn velti því einnig upp að það verði fest í lög, t.d. nokkurs konar neyðarlög. „Ég mun skoða það,“ segir Þorbjörg, og á þá við hvort það verði fellt inn í nýtt frumvarp um almannavarnalög. „Sem er, vil ég leyfa mér að segja, ofboðslega vel unnið. Það tók tvö ár að smíða þetta vegna þess að var talað við alla viðbragðsaðila og hagsmunaaðila úr ólíkum áttum. Ég hef ekki tilfinningu fyrir því akkúrat núna hvort einhverjar svona hugmyndir ættu heima í þessari lagasetningu eða mögulega annars staðar,“ segir hún.
En finnst þér eðlilegt að einkarekin fyrirtæki í svona rekstri taki meiri ábyrgð þegar til dæmis er verið að reisa varnargarða um þeirra starfsemi? „Þetta er rosalega flókin spurning, hvenær þú ert eingöngu að verja einkahagsmuni eða samfélagslega í leiðinni,“ segir Þorbjörg. „Mér finnst þetta sannarlega skoðunarinnar virði, að rýna í það hvert samspil hins opinbera og einkageirans er í þeim efnum.“
