Þrír menn gáfu skýrslu fyrir dómi við aðalmeðferð Reykholtsmálsins í dag. Sex Íslendingar, fimm karlar og ein kona, eru ákærð fyrir að halda manni föngnum á heimili sínu í Reykholti í Bláskógabyggð og beita hann harkalegu ofbeldi til þess að hafa af honum fé í apríl 2024.
Á meðal hinna ákærðu eru Andri Már Mortensen Birgisson, unnusta hans og tengdafaðir. Tengdafaðirinn er einn þeirra sem gáfu skýrslu fyrir dómi.
Í ákæru segir að það hafi verið að undirlagi tengdaföðurins að ráðist hafi verið í umrædda rukkun sem hafi leitt af sér atburðarásina sem á eftir fylgdi. Hann hafi einnig hótað og ógnað brotaþola.
Byrjaði á því að lesa frásögn sína upp úr bók en var stoppaður
Tengdafaðir Andra gaf skýrslu fyrir dómi eftir hádegishlé. Frásögn hans fór ekki af stað án vandræða þar sem hann byrjaði að lesa upp úr bók.
Verjendur annarra sakborninga gerðu athugasemdir við það þar sem enginn gæti fullyrt hver skrifaði textann. Áfram hélt hann að lesa úr bókinni og gerðar voru athugasemdir við að enginn gæti vitað hver hefði skrifað textann. Dómari leyfði honum að halda því áfram þar til einn verjendanna tók til máls og sagði að ef málið færi fyrir Landsrétt yrðu gerðar alvarlegar athugasemdir við að maðurinn hafi lesið úr bók, þar sem þetta væru frásagnir af öðrum ákærðum í málinu, og það myndi hafa afleiðingar.
Dómari tók undir það og bað manninn að loka bókinni og segja frá með eigin orðum.
Gamall maður sem hafi ekki ímyndunarafl í ofbeldið
Tengdafaðirinn kvaðst saklaus af öllu því sem hann væri sakaður um. „Ég er gamall maður og ég hef ekki ímyndunarafl í svona ofbeldi eins og lýst er í ákærunni,“ sagði maðurinn. Hins vegar hefði hann sagt dóttur sinni og unnusta hennar að hann væri í vandræðum með leigjandann sinn, brotaþola.
Sá hafi skuldað 11 mánaða leigu og ekki talið sig þurfa að greiða leigu þegar hann var ekki í íbúðinni, til að mynda þegar hann fór á sláturtíð á Húsavík í tvo mánuði haustið áður.
Brotaþoli hafi svo alltaf borgað 50 þúsund en ekki 75 þúsund í leigu eins og leigusamningurinn kvað á um og borið fyrir sig að vera fátækur og ekki getað greitt alla upphæðina.
Tengdafaðir Andra hafi hins vegar sagt parinu að þetta væri í lagi. Hann ætlaði að fara í húseigandafélagið eftir helgi og leysa málið þannig, segja samningum upp og rukka eftirstöðvar leigunnar samkvæmt leigusamningi.
„Hann sagðist alveg vita hvað hann væri að gera“
Andri hafi boðist til að tala við brotaþola, sem kallaður er Samúel í gögnunum, og skýra fyrir honum hvernig þetta virkaði.
„Hann sagðist alveg vita hvað hann væri að gera þar sem hann hefði verið kominn á þriðja ár í lögfræði fyrir nokkrum árum,“ segir tengdafaðirinn. Hann hafi samþykkt að Andri myndi tala við manninn.
Andri hafi síðan sagt að hann fengi greiðsluna daginn eftir, en það hafi ekki gengið eftir.
Svo hafi Andri sagt honum að hann myndi fá tvo vini sína með sér og fara með brotaþola í hraðbanka. „Ég veit ekkert hverjir þessir vinir hans eru og hef aldrei hitt þá,“ sagði tengdafaðirinn.
Bjuggu í sama húsi
Íbúðin sem brotaþoli leigði var í sama húsi og tengdafaðirinn og fjölskylda hans bjuggu í – lítil stúdíóíbúð sem hann hafði leigt í á fjórða ár. Tengdafaðirinn segist ekkert hafa orðið var við það sem var í gangi fyrr en dóttir hans og bróðir Andra komu á sunnudeginum. Hann hafi þó ekki vitað hvað var að gerast og hafi verið mikið í Reykjavík þessa daga.
Maðurinn sagðist þó hafa tilkynnt brotaþola einhverjum mánuðum fyrr að hann þyrfti að leita sér að öðru húsnæði því hann ætlaði að fá bróður sinn til að búa í íbúðinni, til að hjálpa honum.
Hann hafi ekki vitað að brotaþoli ætti margar milljónir inni á reikningi fyrr en eftir að málið kom upp. Það stangast á við framburð vitnis sem sagði að maðurinn hefði sagt sér að brotaþoli ætti hátt í 20 milljónir á tveimur reikningum helgina sem brotaþoli var sviptur frelsi sínu.
Andri fullyrt við hann að það yrði ekkert ofbeldi
Þegar Andri tengdasonur mannsins hafi boðist til þess að taka tvo menn með sér að heimsækja brotaþola á föstudeginum hafi honum ekki litist sérlega vel á það. Andri hafi hins vegar fullvissað hann um að það yrði ekkert ofbeldi.
Tengdafaðirinn sagðist fyrst hafa séð brotaþola á sunnudeginum. „Þá fór ég og kíkti inn í íbúðina til að sjá hvað var í gangi og þá voru þau þar. Ég stoppaði ekkert inni í íbúðinni, ég man ekki hverjir voru þarna. Þolandi var þarna og sat á gólfinu í eldhúsinu. Ég fór bara út.“
Hann vildi svo ekki tjá sig meira um þetta atvik þar sem dóttir hans hafði verið á staðnum.
Brotaþoli hafi sagt honum að hann væri góður maður
Hann hafi svo hvorki farið inn í íbúðina né séð brotaþola fyrr en á mánudeginum. „Þá voru þau að fara í bæinn með hann, mér var tjáð að hann væri að fara heim til sín. Ég var bara að kveðja hann. Ég fer inn í íbúðina til hans og faðma hann að mér og kvaddi hann.“
Engir áverkar hafi sést á brotaþola en hann virkað dapur. Þeir hafi ekki rætt saman en brotaþoli hvíslað í eyrað á honum: „Ég veit að þú ert góður maður.“
Svo hafi þrímenningarnir; Andri, bróðir hans og unnusta farið með brotaþola til Reykjavíkur.
Á keðjusög eða þvertekur fyrir að hafa notað hana til að ógna
Í ákærunni er tengdaföðurnum gert að hafa meðal annars ógnað brotaþola með keðjusög og hótað að henda honum í sjóinn við Grænland. Í svörum mannsins kom fram að hann væri garðyrkjufræðingur og í frítíma sínum væri hann stundum að höggva niður eldivið og notaði meðal annars keðjusög við það.
Hann þvertók þó algerlega fyrir að hafa nokkru sinni verið með keðjusögina innandyra. Brotaþoli vissi þó að hann ætti slíka því þeir bjuggu á sömu lóð.
Fær þær upplýsingar á þriðjudegi að maðurinn sé að berjast fyrir lífi sínu á Möltu
Hann hafi svo fengið þær upplýsingar á þriðjudeginum að brotaþoli væri stórslasaður á spítala á Möltu og að berjast fyrir lífi sínu. „Að ég og tengdasonur minn hefðum verið að berja hann,“ segir hann. „Þetta kom mér á óvart því ég vissi ekki af ofbeldi eða tók þátt í ofbeldi.“ segir maðurinn.
„Þetta var í fyrsta skipti sem ég vissi að hann væri eitthvað slasaður og varð bara fyrir sjokki að heyra það.“
Hann sagði Andra hafa sagt honum að brotaþoli hefði verið orðinn þreyttur og viljað fara til dóttur sinnar á Möltu.
Saksóknari spurði manninn talsvert út í það hvort hann hefði ekki raunverulega áttað sig á því sem var í gangi og að brotaþoli hefði ekki farið sjálfviljugur – meðal annars þar sem hann hafði ekki pakkað saman dótinu sínu eða ætlað að taka það með sér. Tengdafaðirinn sagðist í rauninni ekki hafa skilið neitt í þessu máli yfir höfuð.
Fékk hátt í tvær milljónir inn á reikninginn sinn
Fyrir Héraðsdómi Suðurlands kom fram að maðurinn hefði fengið millifærslu af reikningi brotaþola upp á tæpar tvær milljónir króna þann sama dag, á mánudeginum. Hann sagðist í kjölfarið hafa lagt 600 þúsund inn á Andra og 100 þúsund inn á dóttur sína.
Hann hafi lagt inn á tengdason sinn í „einhverju stressi“ og ekki viljað hafa meiri pening inni á sínum reikningi en hann átti af þessu – enda hafi leiguskuldin ekki verið nema um 550 þúsund.
Játar að hafa reynt að fá aðgang að heimabanka fyrir brotaþola
Eftir spurningar frá verjanda sínum ítrekaði maðurinn að hann hefði hvorki beitt né séð ofbeldi og ekki beðið um það. Hann kannist hins vegar við að hafa farið í Landsbankann og reynt að stofna heimabanka fyrir brotaþola – Andri hafi beðið sig um það.
Það hafi þó ekki gengið þar sem brotaþoli hafi ekki verið með rafræn skilríki. Hann hafi þá boðist til að sækja síma mannsins en það ekki verið í boði.
Hann játaði þó að hafa verið beðinn um og samþykkt að læsa íbúð brotaþola eftir að hann fór og halda fólki frá íbúðinni.
Þá sagðist hann ekki hafa séð brotaþola frá því að hann heyrði í honum í sturtu föstudagskvöldið sem fólk fór að spyrjast fyrir um hann. Spurður af hverju hann hefði ekki bara sagt frá því að maðurinn hefði farið úr landi sagðist hann hafa verið taugaóstyrkur.
Vinnuveitandi brotaþola hafi haldið ræðu yfir honum.
Dómari og saksóknari spurðu hann þá ítrekað hvers vegna hann hefði verið svona taugaóstyrkur ef hann hefði ekki vitað að neitt misjafnt hefði átt sér stað.
„Ég varð ekki var við þetta en fannst þetta kannski ekki alveg eðlilegt,“ sagði hann. „Ég var ekki mikið á staðnum.“ Svo vildi hann ekki tjá sig meira um það þar sem það tengdist dóttur hans.
Brotaþoli greindi frá því hjá lögreglu að maðurinn hefði ítrekað ógnað honum með keðjusög og hótað. Maðurinn sagðist ekki með neinu móti geta útskýrt hvers vegna brotaþoli héldi því fram. Hafi einhver verið með keðjusög í íbúðinni hafi það verið einhver annar.
Þegar maðurinn hafði gefið skýrslu á þriðju klukkustund fór hann að tala meira um að hann hefði verið taugaóstyrkur og liðið illa með það sem var í gangi – þótt hann hafi ekki vitað nákvæmlega hvað það væri. Hann hafi reynt að fá Andra til að hætta við áform sín um að innheimta skuldina þar sem honum leist ekki á hvernig hann ætlaði að gera það.
Skilaboð til dótturinnar og tengdasonarins sýnd í dómssal
Í skilaboðum milli mannsins og dóttur hans sést að hún lét hann vita á sunnudeginum að hann ætti ekki að koma inn í íbúðina. Þar sé í gangi „yfirheyrsla“ eins og hún kallar það.
Í öðrum skilaboðum segir hún að planið hafi gengið upp og maðurinn sé farinn úr landi til konu sinnar og dóttur. Hún ætli að útskýra allt betur fyrir honum seinna um kvöldið. Hann svarar þeim skilaboðum einfaldlega: „Góð“.
Í skilaboðum sem maðurinn sendi til Andra tengdasonar síns segir hann: „Ég fékk 550 út úr dæminu, þú 560“.
Andri svarar þeim skilaboðum með því að senda honum reikningsnúmerið sitt, en eins og áður sagði lagði hann tæplega 600 þúsund inn á Andra. Maðurinn ítrekaði að 550 þúsund krónurnar væru leiguskuldin og hann hafi ekki búist við meiru.
Dóttir hans sendi honum svo önnur skilaboð: „Eina verkefnið þitt í dag er að taka númeraplötur af bílnum hans, hafa íbúðina læsta og tækla utanaðkomandi gesti ef þeir skildu koma. Og halda þér við þína sögu, það er nkl ekkert stress. Ég kem í vikunni og hjálpa við að taka fyrstu djúphreinsun. Elska ykkur.“
Maðurinn segir dóttur sinni svo að fólk sé farið að spyrjast fyrir um manninn og vilji kalla til lögreglu.
Aðalmeðferðin heldur áfram í Héraðsdómi Suðurlands á morgun.
