Mölbrotin tré lágu eins og hráviði í fjallshlíðum og í sjónum og jarðvegi og gróðri hafði skolað burt á stórum svæðum þegar vísindamenn könnuðu aðstæður í Tracy Arm-firði í suðaustanverðu Alaska nokkrum vikum eftir að flóðbylgjan gekk yfir hann í ágúst í fyrra.
Gríðarlegt berghlaup úr fjallshlíð nærri Suður-Sawyer-jöklinum úti í fjörðinn olli flóðbylgjunni. Áætlað er að um 64 milljónir rúmmetra bergs hafi fallið út í sjóinn. Breska ríkisútvarpið BBC segir að það sé 24 sinnum þyngd Pýramídans mikla í Gísa. Flóðbylgjan hafi náð tæplega fimm hundruð metra hæð.
Tölvulíkön sem vísindamenn notuðu til þess að herma atburðinn bendir til þess að þegar holskeflann náði að gagnstæðri strönd fjarðarins hafi hún verið um hundrað metra há og ferðast á rúmlega 240 kílómetra hraða á klukkustund.
Bretwood Higman, jarðfræðingur frá Alaska, segir við BBC að skemmtiferðaskip hefðu hæglega getað orðið fyrir flóðbylgjunni. Svo heppilega hafi viljað til að berghlaupið varð eldsnemma morguns.
„Við vitum að það var fólk sem var næstum því á röngum stað. Ég er dauðhræddur um að við verðum ekki svo heppin í framtíðinni,“ segir jarðvísindamaðurinn.
Nokkrar skemmtiferðaútgerðir hafa þegar sagst ætla að hætta ferðum í Tracy Arm-fjörð vegna hættunnar.
Telur flóðbylgjur af þessu tagi tífalt tíðari en áður
Vaxandi hætta á berghlaupi af þessu tagi í hlýnandi heimi er vel þekkt. Þegar jöklar hopa skilja þeir eftir sig óstöðugar fjallshlíðar sem þeir hjálpuðu áður við að halda uppi. Slíkar hlíðar geta hæglega skriðið fram. Ef þær hafna í sjó eða lóni geta þær valdið miklum flóðbylgjum eins og gerðist í Tracy Arm-firði í fyrra.
Þessi hætta er sögð umtalsverð í Alaska þar sem há fjöll umlykja þrönga firði og jarðskjálftavirkni er umtalsverð.
Vísindamennirnir sem rannsökuðu afleiðingar flóðbylgjunnar í fyrra rekja hana þannig beint til hop nærliggjandi jökulsins.
Higman telur að flóðbylgjur af þessu tagi kunni að vera allt að tífalt tíðari nú en fyrir áratug.
Flóðbylgja á Grænlandi mældist um alla jörð
Sambærileg flóðbylgja sem varð vegna berghlaups í firði á Austur-Grænlandi árið 2023 mældist á jarðskjálftamælum um alla jörð. Bylgjan velktist um í firðinum í níu daga. Áætlað er að hún hafi verið um tvö hundruð metra há.
Fjórir fórust í þopi á vesturströnd Grænlands vegna flóðbylgju af völdum berghlaups í nálægum firði árið 2017.
Stærsta flóðbylgjan sem heimildir eru um varð í Lituya-flóa í Alaska árið 1958. Hún er talin hafa verið um 527 metra há.
Sambærileg hætta er ekki til staðar á Íslandi þar sem jöklar ganga ekki fram í þrönga firði. Hins vegar hafa jarðvísindamenn varað við mögulegri hættu af berghlaup felllur í lón sem hafa myndast við sporða fjölda jökla á sunnanverðu landinu.
