Milljarðamæringar kepptust um að drepa „fallegustu konurnar“ í Sarajevo-safaríinu

Árás á jarðarförFólk aðstoðar ömmu ungabarna sem drepin voru af skyttu, eftir að hún varð fyrir sprengjubroti í jarðarförinni

Mynd: ANDRE DURAND / AFP

Byssuóðir „ævintýramenn“ sem skutu á saklausa borgara í umsátrinu um Sarajevo kepptust að því hver gæti drepið „fallegustu konurnar“, samkvæmt nýrri bók.

Ríkir ferðamenn frá Rússlandi, Kanada og Bandaríkjunum eru sagðir hafa farið í helgarferðir til borgarinnar á árunum 1992 til 1995 og greitt serbneskum vígamönnum fyrir að taka þátt í svokölluðu „Sarajevo Safari“.

Þessar alvarlegu ásakanir, sem tengjast átökum þar sem yfir 11.500 borgarar létust, komu áður fram í heimildarmynd árið 2022.

Þar var haldið fram að vestrænir ferðamenn, þar á meðal Bretar, Þjóðverjar, Spánverjar og Ítalir, auk leyniskyttna frá Rússlandi, Bandaríkjunum og Kanada, hafi greitt enn hærri upphæðir til að skjóta á börn.

Nú hefur ný bók, Pay and Shoot, eftir króatíska blaðamanninn Domagoj Margetic, varpað frekara ljósi á málið með skjölum sem hann fékk frá bosnískum leyniþjónustumanni, Nezad Ugljen, áður en hann var myrtur árið 1996.

Samkvæmt skjölunum var til eins konar verðskrá fyrir skotmörk. Erlendir skotmenn áttu að hafa greitt um 80.000 mörk, sem samsvaraði um 5,8 milljónum króna á þeim tíma, fyrir að skjóta miðaldra karla og konur.

Verðið hækkaði þó fyrir „eftirsóknarverðari“ skotmörk. Ungar konur voru sagðar kosta 95.000 mörk og barnshafandi konur allt að 110.000 mörk.

Margetic segir að samkvæmt gögnum Ugljen hafi útlendingarnir jafnvel keppt sín á milli um það „hver gæti skotið fallegustu konurnar“.

Einnig er haldið fram að meðlimur evrópskrar konungsfjölskyldu hafi verið meðal þátttakenda og að hann hafi komið með þyrlu, dvalið nálægt borginni og viljað skjóta á börn.

Bókin bendir jafnframt til þess að hugmyndin um „safarið“ hafi ekki átt uppruna sinn í Serbíu heldur í Króatíu og tengst einstaklingi með tengsl við fyrrverandi leyniþjónustu Júgóslavíu.

Þetta styður eldri fullyrðingar um að ekki aðeins bosnísk-serbneskar hersveitir hafi borið ábyrgð á ofbeldinu, heldur hafi auðugir utanaðkomandi aðilar greitt fyrir að taka þátt í því sem lýst hefur verið sem „mannaveiðum“.

Árið 2025 hófu ítölsk yfirvöld rannsókn á þessum ásökunum, en orðrómur um slíkt ofbeldi hefur verið á kreiki í áratugi.

Árið 2007 bar vitni fyrir stríðsglæpadómstólnum í Haag fyrrverandi bandarískur landgönguliði, John Jordan, sem hafði starfað sem slökkviliðsmaður á vegum Sameinuðu þjóðanna í Sarajevo. Hann sagðist hafa séð vopnaða menn sem virtust ekki vera heimamenn.

Umsátrið um Sarajevo hófst þegar bosnísk-serbneskar hersveitir umkringdu borgina eftir að Bosnía og Hersegóvína lýsti yfir sjálfstæði frá Júgóslavíu. Borgin var einangruð frá mat og rafmagni og varð fyrir stöðugum árásum í 44 mánuði.

Bosnísk-serbneski hershöfðinginn Dragomir Milosevic var síðar dæmdur í 33 ára fangelsi fyrir morð, ómannúðlega meðferð og hryðjuverkaherferð.

Nýjar ásakanir komu einnig fram í heimildarmynd eftir slóvenska leikstjórann Miran Zupanic árið 2022. Þar sagði nafnlaus fyrrverandi leyniþjónustumaður að hann hefði orðið vitni að slíkum „safaríum“.

Hann lýsti því hvernig honum var ekið í herjeppa undir því yfirskini að verið væri að heimsækja víglínuna. „Þar sá ég þrjá herramenn sem ég sá strax á svipnum að voru ekki frá Bosníu, ekki Serbar, ekki Svartfellingar, þeir hlutu að vera frá Vesturlöndum,“ sagði hann.

Hann sagði að hópurinn hefði verið fluttur inn í felulituð herbergi. Þaðan var þátttakendum, með leiðsögn útsendara, sagt hafa skotið á almenna borgara, þar á meðal konur og börn.

„Ég var skelfingu lostinn. Þetta er hámark siðleysis. Slík ofbeldisfull og ómannúðleg dráp,“ bætti hann við.