Þann 6. október birti fyrirtækið OpenAI 722 handrit sem innihalda alls 372 stærðfræðilausnir. Áður hafði fyrirtækið sagt í september að gervigreind hefði fundið lausn á Navier Stokes-jöfnunum sem eru eitt af sjö þúsaldarvandamálunum (Millennium prize problems) sem eru einhver flóknustu óleystu viðfangsefni stærðfræðinnar.
OpenAI segir að með birtingu lausnanna hafi miklar framfarir orðið í rannsóknum á Riemann-tilgátunni sem oft hefur verið talað um sem hinn heilaga gral stærðfræðinnar.
Sigurður Freyr Hafstein, prófessor í stærðfræði við Háskóla Íslands, segir að miklar umræður hafi skapast innan fræðigreinarinnar um þróun gervigreindar og hvernig hún muni hafa áhrif á stærðfræði í framtíðinni.
Sigurður segir að þrátt fyrir að OpenAI hafi birt lausnir sínar sé þó ekki öll sagan sögð. Það muni taka þó nokkurn tíma að sannreyna þær.
„Aðalmálið er að það er svolítið hættulegt að birta svona mikið af niðurstöðum í einu, af því að það tekur ár eða áratugi að fara í gegnum allar þessar niðurstöður og athuga hvort sannanirnar séu réttar,“ segir Sigurður.
Almennt ef stærðfræðingur sannar setningu og birtir þá sönnun sé sá hinn sami að leggja orðspor sitt að veði.
„En að henda hundruðum fram í einu, það er svolítið bratt,“ segir hann.
Stofnað til vikulegra umræðufunda
Sigurður segir að mikil umræða hafi sprottið upp meðal stærðfræðinga hér á landi eftir að OpenAI birti niðurstöður sínar og að til standi að stofna til fundar einu sinni í viku.
„Og ræða þessi mál og þróunina,“ segir Sigurður sem telur tíðindin bæði spennandi og ógnvekjandi.
„Maður hlustar á aðra og það sem er verið að tala um. Sumir eru svolítið hræddir, að þetta sé einhvern veginn of mikið og jafnvel verið að skemma stærðfræðina fyrir stærðfræðingum,“ segir Sigurður sem þó ekki alveg svo svartsýnn.
„Það mun allavega mikið breytast,“ segir hann.
Gervigreindin með alla þekkingu á einum stað
„Eins og ég sé þetta, þá er stóri kosturinn sem gervigreindin hefur fram yfir nokkra manneskju er að hún er búin að lesa allan „literatúrinn“,“ segir Sigurður og tekur fram að oft áður þegar nýjar lausnir hafi verið settar fram í stærðfræði hafi síðar komið í ljós að þær hefðu þegar verið lagðar fram. Gervigreindin hafi þó allar upplýsingar sínar á reiðum höndum.
„Þetta er allt komið inn í gervigreindina,“ segir Sigurður en eitt sem einkenni þær sannanir sem gervigreindin hefur sett fram, og búið sé að sannreyna, sé að þær tengi saman fræðasvið sem hafi áður ekki verið talin tengd.
„En hún kannski hjálpar okkur þá líka og við getum þá spurt spurninga í stað þess að vera að fletta í gegnum bækur,“ segir Sigurður.
„Ef gervigreindin er komin svo fram úr okkur að hún bæði býr til niðurstöðurnar og er betri í að túlka þær fyrir okkur þá er nú lítil ástæða fyrir okkur að vera til einhvern veginn.“
Sjálfur segist hann eiga auðveldara með að leita að upplýsingum, til dæmis á Google, þar sem nú er þar notuð gervigreind frekar en eldri tegund af leitarvél.
„Í stað þess að maður hitti á nákvæmlega réttan frasa og fái þá réttu síðuna þá getur maður spurt almennra spurninga og hún sjálf greinir síðurnar og finnur út það sem skiptir máli fyrir mann,“ segir Sigurður sem sér fyrir sér að þessu verði eins háttað í stærðfræði.
„Að maður geti spurt spurninga og hún finnur eitthvað í eldgamalli grein samantekið og getur hjálpað manni áfram,“ segir Sigurður. „Þetta mun örugglega hjálpa okkur líka.“
Aðspurður hvort ekki verði áfram þörf á stærðfræðingum til þess að túlka svör gervigreindarinnar þrátt fyrir að hún taki fram úr mannkyninu vonar Sigurður að svo verði.
„Við skulum allavega vona það,“ segir hann. „Ef gervigreindin er komin svo fram úr okkur að hún bæði býr til niðurstöðurnar og er betri í að túlka þær fyrir okkur þá er nú lítil ástæða fyrir okkur að vera til einhvern veginn.“
Sigurður segir að mismunandi skoðanir séu meðal stærðfræðinga í dag á þessari þróun. Sjálfur segist hann þeirrar skoðunar að bíða verði eftir frekari niðurstöðum áður en hægt er að draga ályktanir um það hvort gervigreindin sé að umbylta fræðigreininni eða ekki.
„Það er búið að setja fram þessar sannanir en það sem á eftir að gera er að ganga úr skugga um að þetta sé virkilega allt rétt,“ segir hann.
Sem dæmi bendir Sigurður á að mikið vanti upp á skilning á því hvernig gervigreindin komst að sínum niðurstöðum og hvernig þær voru svo sannaðar. Til þess að sanna þær setningar sem gervigreindin hefur lagt fram séu þær færðar inn í Lean sem er forritunarmál og sönnunarforrit (e. proof assistant) sem er hannað til þess að kóða, athuga og sanna stærðfræðilegar setningar.
„Gervigreindin setur sönnunina fram á einhvers konar mannamáli en til þess að ganga úr skugga um að þetta sé rétt hjá henni þá hefur hún sjálf þýtt þetta,“ segir Sigurður sem telur Lean vissulega góða leið til þess að færa sönnur fyrir stærðfræðisetningum.
„Aftur á móti er mjög erfitt að flytja vandamálið úr mannamáli yfir í Lean og þess vegna hefur gervigreindin verið notuð til þess að gera það sjálf líka,“ segir Sigurður.
„Það þarf að ganga úr skugga um það að það sem stendur í þessu rökfræðimáli sé virkilega fullyrðingin sem sett var fram á mannamáli.“
Langur tími þangað til allt verður staðfest
Sigurður nefnir að þegar settar voru fram sannanir fyrir Navier Stokes-jöfnunum hafi sú sönnun talið alls um 160 blaðsíður af virkilega torskiljanlegu efni.
„Þeir sem þekkja það að lesa stærðfræði vita að þetta er ekki eins og að lesa venjulega bók heldur þarf að lesa þetta línu fyrir línu og fara í gegnum hvert skref og velta því virkilega fyrir sér hvort þetta sé alveg öruggt,“ segir hann.
„Þetta er ekkert sem þú lest á viku eða mánuði, þetta er eitthvað, ef það á að fara almennilega í gegnum þetta, það er áralöng vinna,“ segir Sigurður sem telur að enn sé margt á huldu varðandi afrek gervigreindarinnar.
„Bíðum aðeins og sjáum hvort það séu nú fleiri göt í þessu en sett eru fram núna,“ segir hann.
Hins vegar hafi gervigreindin þróast virkilega hratt síðustu ár og sem dæmi má taka að ekki er langt síðan gervigreindin gat ekki leyst einföld stærðfræðidæmi. Það sé því stórt stökk að fara þaðan yfir í að leysa þúsaldarvandamál.
„Það finnst okkur pínkulítið óhugnanlegt.“
Sigurður segir að yfirleitt þegar ný tækni kemur fram á sjónarsviðið sé ákveðinn fasi þar sem talið er að hún verði allra meina bót. „En síðan áttum við okkur á því á einhverju stigi að það eru takmörk,“ segir Sigurður.
„Við erum ekki enn þá komin á endann, við vitum ekki hvar þetta endar eða hvort þetta endi. Það er kannski það sem er svolítið óhugnalegt,“ segir hann.
