Herdís Kjerulf Þorgeirsdóttir, lögmaður og fyrrverandi forsetaframbjóðandi, skrifaði á laugardaginn ítarlega Facebook-færslu um ítök Ratcliffe sem vakti viðbrögð og hrinti af stað mikilli umræðu.
„Einn auðugasti maður heims er Bretinn Jim Ratcliffe. Spurningin um það hvort skilgreina eigi hann sem olígarka veltur á ítökum hans í pólitík. Hann studdi Brexit og var aðlaður 2018 fyrir framlag sitt til viðskipta og fjárfestinga í Bretlandi, enda einn stærsti skattgreiðandi landsins. Tveimur árum síðar flutti hann skattalegt heimilisfesti sitt til Mónakó og sparaði sér þar með 4 milljarða punda. Var hann gagnrýndur heima fyrir að hafa talað fyrir breskri velferð, en hundsa hana í verki,“ skrifaði Herdís.
Ratcliffe stofnaði Six Rivers-verkefnið árið 2019 en markmið þess er að vernda villta Atlantshafslaxinn og sporna við fækkun hans. Verkefnið heldur utan um gögn um laxinn, stendur fyrir uppbyggingu í tengslum við laxveiði og skipuleggur fluguveiðiferðir. Samhliða því hefur hann keypt 39 jarðir á Norðausturlandi.
„Jim Ratcliffe er einn af stærstu landeigendum á Íslandi. Fyrirtæki hans Six Rivers á og stýrir víðtækum réttindum, fasteignum og mannvirkjum sem tengjast laxveiði og náttúruvernd á Norðausturlandi. Hann á um 1.500 ferkílómetra af íslensku landi, þ.á m. jarðir eins og Grímsstaði á Fjöllum; og hefur umráð yfir fimm af þekktustu og gjöfulustu laxveiðiám á norðausturhorninu (Selá, Hofsá, Hafralónsá, Miðfjarðará og Vesturdalsá),“ skrifaði Herdís.
Velti hún því fyrir sér hvort það hrikti ekki í fullveldi landsins þegar lunginn af heilu kjördæmi væri kominn í eigu erlends auðkýfings. Hann ætti hátt í helming af byggilegu landi í Norðausturkjördæmi og væri fjórði stærsti landeigandinn á Íslandi, á eftir ríkissjóði, sveitarfélögum og þjóðkirkjunni. Sjálfur lýsti Ratcliffe því yfir fyrir fimm árum að hann ætlaði sér ekki að kaupa meira land.
„Ratcliffe er í svipaðri stöðu og goði á Sturlungaöld þegar fáar valdaættir sölsuðu undir sig mörg goðorð og réðu heilum landsfjórðungum. Ábúendur jarða áttu engra annarra kosta völ en að lúta þeim stórhöfðingja sem réði yfir öllu landssvæðinu,“ skrifaði Herdís.
„Hvað hugsuðu nú þingmennirnir, sem hafa sumir gert fullveldi að baráttumáli, þegar þeir heimsóttu Six Rivers áður en þeir fóru í nætursund um daginn. Goðinn Ratcliffe sat að vísu heima á höfuðbóli sínu í Vopnafirði en íslenskur erindreki hans tók á móti þingmönnum ,,kjördæmis hans“. Hugsuðu þeir um landið sem yfirráðasvæði íslensks ríkisvalds? Hugsuðu þeir um stjórnskipun Íslands og fólkið sem tilheyrir ríkinu? Eða fór um þá kuldahrollur að hér væri kannski hætta á ferðum: „Goðinn“ Ratcliffe væri kominn með slík ítök í kjördæminu að hann gæti fært út kvíarnar óháð hagsmunum þjóðarinnar; hann gæti farið að velja og ráða þingmönnum kjördæmisins í krafti auðlegðar sinnar?“ spurði hún.
„Þeir fóru síðan í nætursund og kannski sjálfum sér að voða – en áhyggjuefnið um hvort alþjóðlegur olígarki sé að ná yfirráðum í landsfjórðungi þeirra virðist ekki hafa valdið þeim eða fjölmiðlum landsins hugarangri.“
„Þú hossar engum nema það sé eitthvað í því fyrir þig“
Færsla Herdísar vakti mikla athygli, rúmlega sjö hundruð manns brugðust við henni og var henni deilt hátt í þrjú hundruð sinnum. Meðal þeirra sem deildu færslunni og tóku undir orð Herdísar var Bubbi Morthens, tónlistarmaður og stangveiðimaður.
„Ratcliffe hefur verið að reyna ná í og menn á hans vegum sagt upphátt vilja Laxá í Aðaldal, allt við þetta lið er ógeðfellt, þeir loka líka ánum fyrir Íslendingum, þetta er orðið leikfang fyrir hann og hirðina í kringum hann,“ skrifaði Bubbi.
Hann sagði það fyrirslátt að jarðasöfnunin væri gerð fyrir verndun náttúrunnar.
„Það á að taka þetta af þeim og borga til baka. Ríkið á ekki að láta þetta viðgangast, hann er þriðji stærsti landeigandi Íslands og þetta er farið að ógna byggðarlögum og gleymum því ekki hann er með vatnsréttindi sem eru tugir hundraða milljarða virði,“ skrifaði hann.
Félagið Aðaldalur ehf., sem er í eigu félagsins Dylan Holdings SA í Lúxemborg, keypti á árunum 2009 til 2019 hluti í jörðum í Aðaldælahreppi og jók þannig veiðirétt sinn í Laxá í Aðaldal. Fjárfestirinn Jóhannes Kristjánsson var í forsvari fyrir félagið en hann og Ratcliffe hafa átt í miklum viðskiptum gegnum árin og töldu margir að Ratcliffe væri viðriðinn kaupin. Gísli Ásgeirsson, talsmaður Ratcliffe á Íslandi, neitaði hins vegar fyrir að Ratcliffe seildist til áhrifa í ánni.
Pálmi Gunnarsson, bassaleikari Mannakorna og fluguveiðimaður, virtist ekki sáttur við færslu Bubba en Pálmi hefur ásamt fleirum leigt silungasvæði Hofsár í Vopnafirði af Six Rivers síðustu ár.
„Vá, reyndi hann að kaupa ána með jörðum og öllu sem við á að éta?“ skrifaði Pálmi við færslu Bubba og vísar þar til Laxár í Aðaldal.
„Þú ert of tengdur honum,“ svaraði Bubbi.
„Hvað áttu við? Og geturðu ekki svarað spurningunni með öðrum hætti en aðdróttunum,“ sagði Pálmi þá.
„Ertu ekki að vinna fyrir hann og Gísla, sérðu ekki um neðra svæðið fyrir lordinn í Hofsá[?] Ef ekki þá tek ég til baka það sem ég sagði,“ sagði Bubbi.
„Ég er ekki að vinna fyrir einn eða neinn nema sjálfan mig. Er með silungasvæði Hofsár á leigu ásamt vinum mínum. Ekki að þér komi það neitt við. En þú átt eftir að svara mér varðandi Laxá,“ sagði Pálmi.
Bubbi dró þá í land og sagði upphaflegu færsluna kauðslega orðaða, Ratcliffe og félagar hefðu falast eftir að taka ánna á leigu eins og aðrar ár. Hann ítrekaði samt fyrri orð í öðrum ummælum: „Ef þú leigir af honum neðra svæði þá ertu tengdur honum puntur.“
„Ekki vera fáviti,“ svaraði Pálmi þá.
„Þannig er það, þannig er það skrifað,“ sagði Bubbi.
„Ef þér líður betur með það,“ svaraði Pálmi.
„Það hefur ekkert með mig að gera, ekki er ég að hossa þessum manni,“ sagði Bubbi.
„Nei þú hossar engum nema það sé eitthvað í því fyrir þig. Annars nenni ég þér ekki, punktur,“ sagði Pálmi að lokum og lauk þá orðaskiptunum.
