Börn voru vistuð á fósturheimilinu Bakkakoti í Landeyjum árið 2005 án þess að eigendur Bakkakots hefðu haft leyfi til þess að taka að sér fósturbörn frá sveitarfélaginu. Þegar þetta komst upp bannaði félagsþjónustan í Rangárvalla- og Vestur-Skaftafellssýslu eiganda Bakkakots, Þóru Bernódussdóttur, að taka að sér fleiri fósturbörn. Í svörum Þóru til sveitarfélagsins kom fram að hún hefði ekki vitað að hún mætti ekki lengur taka á móti fósturbörnum.
Börnin sem voru vistuð í Bakkakoti árið 2005 voru send þaðan á vegum barnaverndarnefndar Reykjavíkur. Samkvæmt þessu voru þessi börn, sem voru þrjú talsins, vistuð í Bakkakoti án þess að leyfi væri fyrir því og í trássi við lög.
Þessar upplýsingar koma fram í gögnum um starfsemi Bakkakots frá Þjóðskjalasafninu sem Þetta helst fékk frá safninu. Fréttastofa RÚV óskaði eftir öllum gögnum um starfsemi Bakkakots sem til eru á Þjóðskjalasafninu og fékk þau send í síðustu viku.
Fréttaskýringaþátturinn Kveikur fjallaði um Bakkakot og ofbeldið sem fjölmargir drengir urðu fyrir þar í febrúar á þessu ári. Hluti af umfjöllun Kveiks snerist um það hversu seint og illa barnaverndarkerfið brást við upplýsingum og vísbendingum um ofbeldi Þóru Bernódusdóttur á bænum.
Umfjöllun Kveiks leiddi til þess að ákveðið var að skipa rannsóknarnefnd til að skoða starfsemi fósturheimila og eftirlit með þeim aftur í tímann. Forsætisráðherra, Kristrún Frostasdóttir, sagði fyrr í dag að frumvarp um þessa rannsóknarnefnd yrði lagt fram fyrir þinglok.
Fjallað er um þessi nýju gögn í Bakkakotsmálinu frá Þjóðskjalasafninu í fréttaskýringaþættinum Þetta helst í dag. Þar er rætt við lögmann Bakkakotsmannanna, Bjarka Heiðar Bjarnason, um þessar upplýsingar og stöðuna á uppgjörinu á málinu. Þáttinn má hlusta á hér:
Vitnisburður Bakkakotsmanns til Barnaverndarstofu 2012
Í gögnunum kemur fram að árið 2004 hafi verið sett reglugerð samkvæmt ákvæðum nýrra barnaverndarlaga sem kvað á um það að fósturheimili þyrftu leyfi frá barnaverndaryfirvöldum í viðkomandi sveitarfélagi til að mega taka við fósturbörnum. Þóra í Bakkakoti virðist ekki hafa sótt um þetta leyfi á árunum 2004 og 2005. Starfsemi Bakkakots á þessum árum var því í trássi við barnaverndarlög.
Þóra sagði við félagsþjónustuna í Rangárvalla- og Vestur-Skaftafellssýslu að hún hefði ekki vitað af því að hún þyrfti leyfi frá sveitarfélaginu til að taka að sér fósturbörn. Hún hefði tekið að sér börn sumarið 2004 og 2005 og dvöldu þau í Bakkakoti í fjórar vikur sagði hún. Þóra sagði jafnframt í erindi sínu til félagsþjónustunnar að ef hún hefði vitað að hún mætti ekki taka börn í vist yfir sumartímann og að ef hún hefði vitað þá hefði hún ekki gert það.
Þessi samskipti sveitarfélagsins við Þóru enduðu á því að henni var bannað að taka börn til sumardvalar. Í bréfi til Þóru, sem er hluti af gögnunum, segir félagsráðgjafi við Þóru að þar til umsókn um leyfi til að taka við fósturbörnum hafi verið samþykkt þá megi hún það ekki. Ekki liggja fyrir staðfestar, skjalfestar upplýsingar um það að fósturbörn hafi dvalið í Bakkakoti eftir árið 2005.
Samkvæmt gögnunum fékk Barnaverndarstofa hins vegar líka upplýsingar um það árið 2012 að drengir hefðu orðið fyrir ofbeldi á fósturheimilinu Bakkakoti. Starfsmaður Barnaverndarstofu sendi eftir þetta tölvupóst til félagsþjónustunnar í Rangárvalla- og Vestur-Skaftafellssýslu um spurðist fyrir um það hvort Bakkakot væri enn þá að taka á móti börnum í fóstur . Barnaverndarstofa fékk þau svör þá að Bakkakot hefði ekki leyfi til þess að taka á móti fósturbörnum og ef svo væri það an vitundar sveitarfélagsins.
Segir ýmsum spurningum ósvarað
Hvað segir Bjarki Heiðar lögmaður um þessar upplýsingar?
Hann segir meðal annars að þær sýni mikilvægi þess að rannsókn á Bakkakotsmálinu endi ekki árið 2002, líkt og til stendur samkvæmt fyrirliggjandi frumvarpi um þessa nefnd, heldur nái til lengra fram í tímann. Sjálfur segist Bjarki hafa heyrt sögusagnir um að börn hafi verið vistuð í Bakkakoti allt fram til ársins 2012. „Það eru hagsmunir umbjóðenda okkar að þetta verði rannsakað á þessum árum og jafnvel lengur en 2005. Miðað við þessar sögusagnir sem ég var að nefna. Ég vil líka bæta því að í frumvarpsdrögunum, sem varða rannsóknina á því sem átti sér stað í Bakkakoti, er meðal annars fjallað um það að rannsóknin eigi að afmarkast við árið 2002. [...] Þetta er ennþá með sama hætti í þessum frumvarpdrögum að rannsóknin eigi að afmarkast við þetta ártal. Okkur þykir það skrítið því umbjóðendur okkar voru vistaðir þarna til ársins 2005,“ segir hann.
Bjarki Heiðar segir að þessar upplýsingar frá Þjóðskjalasafninu sýni hversu mörgum spurningum um Bakkakotsmálið sé enn ósvarað. „Það er bara mjög brýnt að þetta sé rannsakað. Umbjóðendur okkar hafa bara lýst þannig ofbeldi að það þarf að velta við hverjum steini hérna. Sérstaklega þegar maður heyrir svona sögusagnir; að þetta fá allt að koma fram í ljósið og að sannleikurinn fái að heyrast.“
