Samkvæmt núverandi reglum mega nú börn, 12 ára og yngri, vera úti til 20 en 13 til 16 ára unglingar mega vera úti til klukkan 22.00.
Samkvæmt lögum má bregða má út af reglunum fyrir síðartalda hópinn þegar unglingar eru á heimleið frá viðurkenndri skóla-, íþrótta- eða æskulýðssamkomu. Aldur miðast við fæðingarár. Foreldrum/forráðamönnum er að sjálfsögðu heimilt að stytta þennan tíma og setja börnum sínum reglur um styttri útivistartíma.
Inga Sæland, mennta- og barnamálaráðherra, birti í sumar í samráðsgátt stjórnvalda drög að frumvarpi um breytingu á barnaverndarlögum, nr. 80/2002, sem varðar útivistartíma barna.
Í tilkynningu á vef Stjórnarráðsins kom fram að efni frumvarpsins hefði áður verið kynnt sem hluti af drögum að frumvarpi til nýrra heildarlaga um barnavernd sem lagt var fram á 157. löggjafarþingi en náði ekki fram að ganga. Í samræmi við nefndarálit meiri hluta velferðarnefndar Alþingis hefði þessi hluti í sumar verið kynntur í sérstöku frumvarpi og óskað eftir samráði við börn og aðra hluteigandi.
Í drögunum var lagt til að útivistartími barna á aldrinum 10–12 ára yrði lengdur um eina klukkustund yfir vetrartímann og jafnframt lagt til að börn níu ára og yngri megi vera úti til klukkan 20.00 og að reglur fyrir börn á aldrinum 13–16 ára verði áfram miðaðar við klukkan 22.00. Jafnframt er lagt til að yngsti aldurshópurinn taki til barna níu ára og yngri.
Einnig var lagt til að sumartími reglnanna gildi frá 1. júní til 1. september í stað þess að hefjast 1. maí. Markmiðið með því er, samkvæmt tillögu, að tengja reglurnar betur við skólaárið.
Sumartíminn styttur
Fimmtán sendu umsögn í samráðsgátt vegna málsins en samráði lauk í síðustu viku, þann 28. ágúst. Meðal þeirra sem sendu inn umsögn eru foreldrar en einnig Reykjavíkurborg, Þroskahjálp, Saman-hópurinn, Félag íslenskra hjúkrunarfræðinga, Bandalag íslenskra skáta og KFUM og KFUK.
Í umsögn Reykjavíkurborgar kemur fram að þau leggist gegn því að útivistartími barna á aldrinum 10 til 12 ára verði lengdur að vetrartíma og vísa til forvarnargildis útivistartímans eins og hann er í dag.
„Þegar litið er til forvarna er ekki tilefni til að breyta útivistartíma barna á þessum aldri, enda fer skipulagt íþrótta- og tómstundastarf almennt ekki fram á þessum tíma dags. Með breytingunni er því verið að lengja þann tíma sem börn geta verið á almannafæri án eftirlits fullorðinna, sem getur aukið líkur á áhættuhegðun,“ segir í umsögninni.
Þá er einnig vísað til þess að breytingin geti flækt reglurnar sem hafi verið þær sömu um árabil og fólk þekki vel. Samstaða foreldra hafi verið byggð á sameiginlegum viðmiðum um útivistartíma. Í umsögn borgarinnar segir að ef markmiðið eigi að vera að auka útiveru barna sé óljóst hvers vegna sú útivera þurfi að eiga sér stað síðla kvölds.
„Reykjavíkurborg styður aukna útiveru barna en telur eðlilegra að hún fari fram á tímum þegar skipulagt starf stendur til boða og þegar það samræmist betur þörfum barna fyrir hvíld og reglubundna daglega rútínu,“ segir í umsögn borgarinnar.
Neikvæð áhrif á svefn
Þar er einnig fjallað um svefn barna og að breytingin gæti haft neikvæð áhrif á svefn þeirra. Þá benda samtökin á að ekki liggi fyrir hvaða áhrif breytingin geti haft á öryggi og velferð barna og því leggist þau gegn tillögunni.
Borgin styður hins vegar tillögu um að sumarútivistartími taki gildi í júní en ekki maí og fylgi þannig skólaárinu betur. Þá telur borgin það einnig góða breytingu að aldursmörk miði við 1. júní en ekki fæðingarár.
Saman-hópurinn leggst einnig gegn breytingunum og telur það einnig jákvæða breytingu að sumarútivistartími hefjist í júní en ekki maí.
„Ekki er sýnilegur ávinningur af breytingunni fyrir börnin, hvorki út frá heilsu, forvörnum né félagsfærni. Þá liggur ekki fyrir að foreldrar eða fagaðilar hafi óskað eftir breytingunni,“ segir í umsögn þeirra.
Í umsögn Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga er sérstaklega minnt á svefnþörf barna og að fyrirhuguð breyting stytti mögulegan svefnglugga þeirra.
„Löggjöf sem ætlað er að styðja velferð og hvíld barna ætti að endurspegla raunverulega svefnþörf þeirra. Fíh getur því ekki mælt með því að útivistartími 10–12 ára barna verði lengdur um eina klukkustund að vetri til. Núgildandi fyrirkomulag tekur þegar tillit til heimferðar úr skóla-, íþrótta- og frístundastarfi. Jafnframt leggur Fíh til að upplýsingar um útivistartíma barna verði ávallt kynntar samhliða ráðleggingum um svefnþörf þeirra,“ segir í umsögn hjúkrunarfræðinga sem fagna því, eins og aðrir, að samræma eigi útivistartímann betur skólaárinu með því að færa sumarútivistartíma til 1. júní.
Útivistartími samræmdur skólaárinu
Í umsögnum foreldra með tillögunni eru einhverjir sem telja að varlega eigi að fara í breytingar á meðan aðrir fagna því sérstaklega að samræma eigi útivistartímann betur skólaárinu.
„Sem foreldri tveggja grunnskólabarna á aldrinum 9–12 ára fagna ég þessari breytingu og vona að hún fari í gegn en breytingin myndi draga úr togstreitu sem hefur skapast í breyttri samfélagsmynd. Þá vonast ég eftir að stjórnvöld kynni breytinguna vel svo að allir foreldrar séu upplýstir um að um barnaverndarlög sé að ræða en ekki vinsamleg tilmæli stjórnvalda,” segir Eydís Inga Sigurjónsdóttir.
„Sem kennari til tæplega 40 ára fagna ég því að verið sé að færa sumarútivistartímann til 1. júní, því sjáanlegur munur er á þreytu barnanna þegar þetta gerist. En að lengja útivistartíma á veturna finnst mér ekki góður kostur. Mörg börn vinna ekki heimavinnuna og lestur fyrr en á kvöldin og er þetta þá að seinka því um klukkustund. Þetta kemur líka til með að auka aðsókn þessa hóps að sundstöðum á þessum tíma,” segir Elín Þóra Stefánssondóttir, kennari.
Geri lögreglu erfiðara fyrir
Kjartan Kjartansson bendir í sinni umsögn á að viðbragð lögreglu vegna barna sem hverfa af heimilum sínum geti tafist verði útivistartíminn lengdur.
„Þó að foreldrar viti af börnum sínum inni á öðru heimili (t.d. með GPS í síma) en þar er ekki dyrabjöllu svarað og ekki komið til dyra, þá yrði lögreglu óheimilt að sækja barnið þangað fyrr en eftir að löglegum útivistartíma þess væri lokið, því að barnið hefur löglega heimild til útivistar. Þessi breyting mun því hafa bein áhrif á getu foreldra og lögreglu til að takast á við vanda barna og rýra verulega getu þeirra til að grípa inn í óæskilega og óheilbrigða hegðun,“ segir í umsögn Kjartans.
Í tilkynningu frá lögreglunni um breyttan útivistartíma í vikunni kom fram að útivistarreglurnar séu samkvæmt barnaverndarlögum. Þeim sé, meðal annars, ætlað að tryggja nægan svefn en hann er börnum og unglingum nauðsynlegur. Svefnþörfin sé einstaklingsbundin en þó megi ætla að börn og unglingar á grunnskólaaldri þurfi 10 tíma svefn á nóttu. Mikilvægt sé að fylgja því eftir að börn og unglingar fái nægan svefn. Í því felist meðal annars að ganga úr skugga um að þau séu ekki í símanum eða tölvunni þegar þau eiga að vera komin í rúmið.
