Fyrirætlanir bandaríska olíufyrirtækisins Greenland Energy Company um að bora fyrir olíu rétt við bæinn Ittoqqortoormiit á Austur-Grænlandi hafa vakið töluverða úlfúð meðal Grænlendinga. Bæjaryfirvöld þar óttast að þetta sé gert til að ráðskast með íbúa og setja það í samhengi við ítrekuð ummæli forseta Bandaríkjanna um að þau verði að ráða yfir Grænlandi.
Borunin er áætluð á svæði sem heitir Nunap Qeqqa en gengur líka undir nafninu Jameson Land. Það er í bakgarðinum á bænum Ittoqqortoormiit. Greenland Energy Company fékk, ásamt breska olíufyrirtækinu 80 Mile, leyfi til rannsókna og nýtingar þar 2014 frá grænlensku landstjórninni. Það þýðir að fyrirtækin geta nýtt olíu þaðan ef hún finnst í nægjanlegu magni. Grænlendingar ákváðu 2021 að hætta að gefa út leyfi til leitar á olíu og gasi.
Fyrirtækin tvö segja að svæðið sé 13. stærsta ónýtta olíuauðlindin í heiminum og þar gætu leynst um 13 milljarðar tonna af olíu. Grænlenska blaðið Sermitsiaq segir þessa tölu langt frá því sem frumgögn sýna.
Upphaflega voru bæjarbúar í Ittoqqortoormiit jákvæðir fyrir þessu verkefni. Meðal annars var horft til þess að Grænlendingar gætu fengið vinnu við eftirlit með svæðinu meðan á borunum stæði. Það breyttist eftir að forsvarsmenn fyrirtækjanna héldu fund með íbúum þar sem íbúunum fannst að verið væri að ráðskast með þá. Hans Brønlund formaður sveitarstjórnar Ittoqqortoormiit útskýrði það í opnu bréfi til grænlensku þjóðarinnar.
„Við erum ekki bensínstöð fyrir Bandaríkin“
„Nú vitum við að erlend fyrirtæki undirbúa olíuborun í viðkvæmum bakgarði okkar, Jameson-landi, án virðingar fyrir framtíð okkar. Erlendir stjórnmálamenn tala um jarðveginn okkar eins og hann tilheyri þeim. En þetta land tilheyrir okkur öllum. Ef olía lekur þá eyðileggur það ekki aðeins náttúruna – það myndi ógna veiðinni, grundvelli tilvistar okkar og framtíð okkar hér í Ittoqqortoormiit um alla framtíð,“ sagði hann.
Brønlund var harðorður í samtali við danska ríkisútvarpið. Hann benti meðal annars á að svæðið hefði verið vinsælt til veiða í mörg hundruð ár. „Við erum ekki bensínstöð Bandaríkjanna. Við erum Grænlendingar,“ sagði hann. Boðað var til mótmæla í Ittoqqortoormiit og samstöðumótmæla víða annars staðar á Grænlandi, þar á meðal í höfuðstaðnum Nuuk.
Grænlenska náttúrustofnunin gaf út í dag að hún hæfi ekki ný samstarfsverkefni með bandarískum fyrirtækjum. Josephine Nymand yfirmaður stofnunarinnar, sem áður hvatti til aukins samstarfs við nágranna í vestri, sagði við grænlenska ríkisútvarpið að staðan hefði breyst – sérstaklega í janúar eftir ítrekaðar hótanir bandarískra stjórnvalda um að taka yfir Grænland. „Það voru í gangi samstarfsverkefni við bandaríska vísindamenn áður en allt þetta gerðist. Við höldum þeim áfram ef þetta eru vísindamenn sem við höfum unnið lengi með og við treystum. En við göngum ekki til samstarfs eða samninga við bandarískt fólk eða stofnanir sem við þekkjum ekki.“
Dr. Phil hætti við Grænlandsför
Til stóð að raunveruleikasjónvarpsstjarnan Dr. Phil myndi heimsækja Ittoqqortoormiit í þessum mánuði til að skoða aðstæður. Í myndskeiði á Youtube sem hann birti í júní ræddi hann við Robert Price forstjóra Greenland Energy Company um verkefnið. Þar sagðist Phil ætla að koma í júlí til að sjá þetta með eigin augum. Allt borunarferlið yrði tekið upp og sýnt í heimildarmynd auk þess sem boruninni yrði streymt beint.
Greenland Energy Company staðfesti á dögunum við danska ríkisútvarpið að hætt hefði verið við þessi áform. Dr. Phil hefur ekki tjáð sig um það sjálfur. Ekki hefur verið gefið út hvort þetta sé vegna andstöðunnar við boranirnar.
