Á hverju ári fara um 70 þúsund skip til og frá Eystrasalti um Eyrarsund og Stórabelti, það er tæplega 200 skip á hverjum einasta degi. Þessu til viðbótar kemur svo fjöldi smábáta af ýmsu tagi og þá eru ótaldar skútur og trillur sem dóla á góðviðrisdögum, einkum á Eyrarsundi.
Fleiri stærri skip fara um Stórabelti en Eyrarsund, skýringin er sú að Stórabelti er mun dýpra. Öll skip sem fara um Stórabelti (milli Fjóns og Sjálands) sigla undir brúna, brúargólfið er í 70 metra hæð yfir sjávaryfirborðinu og hámarkshæð skipa má ekki fara yfir 65 metra.
Á Eyrarsundsbrúnni er þessu öðruvísi farið þar eru 57 metrar milli brúargólfs og sjávar. Flest stærri skip fara ekki undir brúna en sigla þess í stað framhjá brúnni nær Amager (um Drodgen) en þar undir eru göng. Skip sem fara þarna um mega ekki rista dýpra en 8 metra.
Mikið eftirlit
Um það bil 50 manns í Danmörku og Svíþjóð sinna vöktun með skipaferðum á Stórabelti og Eyrarsundi. Sundin eru vöktuð allan sólarhringinn og grannt fylgst með öllum skipaferðum með fullkomnum búnaði. Ef minnsti grunur vaknar um að ekki sé allt með felldu varðandi ferðir tiltekins skips er brugðist við. Stundum hefur hurð skollið nærri hælum og legið við slysum. Á undanförnum árum hefur nokkrum sinnum legið við árekstrum, skip hafa strandað eftir að hafa farið of nærri landi, komið hefur fyrir að skipstjórar hafa neitað að hlýða fyrirmælum og ætlað að sigla undir Eyrarsundsbrúna, þótt hæð skipsins sé meiri en heimilað er.
„Þá stefndi rússneskt flutningaskip í átt að Eyrarsundsbrúnni og svaraði ekki kalli vaktstöðva“
Fyrir nokkrum árum munaði minnstu að illa færi, þá stefndi rússneskt flutningaskip í átt að Eyrarsundsbrúnni og svaraði ekki kalli vaktstöðva. Þyrla frá danska flotanum var send í loftið og áhöfnin sá einn mann í brúnni á skipinu, sá virtist steinsofandi og rumskaði ekki. Að lokum voru tveir úr áhöfn þyrlunnar látnir síga niður og þeim tókst að vekja skipstjórann sem var ofurölvi og einn í brúnni, en samkvæmt reglum eiga ætíð að vera tveir í brúnni. Allt endaði þetta vel, nema fyrir skipstjórann (sem var Rússi), hann fékk háa sekt og missti skipstjórnarréttindin.
Stóraukin skipaumferð
Umferð flutningaskipa um Eyrarsund og Stórabelti hefur aukist jafnt og þétt á undanförnum árum. Leiðirnar um sundin tvö eru einu samgönguæðarnar, ef svo má að orði komast, til og frá Eystrasalti.
Rússnesk olíuflutningaskip, eða skip á vegum Rússa, hafa árum saman verið áberandi á sundunum en Rússar eru sem kunngt er stórtækir í olíuvinnslu. Í kjölfar innrásarinnar í Úkraínu og viðskiptabanns á Rússa hafa olíuflutningar frá Rússlandi um Eystrasalt stóraukist. Rússar eru með stórar olíuvinnslustöðvar skammt frá St. Pétursborg við austurhluta Kirjálabotns (Finnska flóa) og flóinn því afar mikilvægur Rússum.
Um þessar mundir fara á degi hverjum tæplega 200 skip um Eyrarsund og Stórabelti, ýmist á leið inn eða út úr Eystrasalti. Þetta eru í flestum tilvikum engar smá fleytur, skipin iðulega um eða yfir 200 metra löng, enda er olíumagnið sem flutt er frá Rússlandi þessa leið ekkert smáræði, að jafnaði 4,9 milljónir tunna (hver tunna 159 lítrar) á hverjum degi. Olían sem fer um dönsku sundin er um það bil 4,7 prósent af daglegri notkun olíu í heiminum, svipað magn og fer um Súesskurðinn.
Vaxandi áhyggjur
Eins og áður sagði er mikil skipaumferð um dönsku sundin. Skip á leið til Rússlands eru oftast galtóm en fara síðan fullhlaðin til baka. Þessir miklu olíuflutningar valda vissum áhyggjum, því ef illa fer getur tjón af völdum olíu sem fer í hafið orðið mikið.
Í viðtali við danska útvarpið, DR, sagði Jacob Clasen, aðstoðarframkvæmdastjóri dönsku útgerðarsamtakanna, hinn svokallaða skuggaflota Rússa eitt helsta áhyggjuefnið. Skuggaflotinn samanstendur af olíuflutningaskipum sem sigla undir fánum ýmissa landa, sem gerir Rússum kleift að sniðganga efnahagsþvinganir Evrópusambandsins.
Skuggaflotaskipin eru mörg hver gömul og ætti að vera búið að taka úr notkun (úrelda). Skipin eru iðulega skráð í löndum sem gera litlar, jafnvel engar, kröfur um ástand og skortir viðeigandi tryggingar. Yevgenie Golovchenko aðjunkt við Hafnarháskóla segir olíuflutninga um Eystrasalt skipta Rússa mjög miklu máli.
Hvað er til ráða varðandi skuggaflotann?
Þessa spurningu lagði fréttamaður dagblaðsins Politiken fyrir Jessicu Larsen, sérfræðing við dönsku rannsóknarstofnunina DIIS. Svar hennar var einfalt: ekki sérlega margt. Þótt Eyrarsund og Stórabelti tilheyri danskri landhelgi eru sundin alþjóðlegt hafsvæði og svo lengi sem ekkert gerist hafa dönsk yfirvöld ekki leyfi til að aðhafast neitt, án samþykkis yfirvalda í skráningarlandi skipsins. Ef óhapp verður, eða skip siglir án þjóðfána hafa yfirvöld heimild til að grípa til aðgerða.
Áðurnefndur Yevgenie Golovchenko sagði í viðtali við dagblaðið Politiken að Dönsk stjórnvöld eigi að setja strangari reglur um skipaeftirlit, líkt og Svíar og Bretar hafa gert. Politiken sendi dönsku siglingamálastofnuninni erindi þar sem spurt var hvers vegna ekki hefðu verið settar strangari reglur varðandi eftirlitið. Svar hafði ekki borist þegar Politiken birti umfjöllun sína fyrir nokkrum dögum.
Almenningur fylgist með skipaferðum
Peer Henrik Hansen safnvörður á Langalandi fylgist grannt með skipaferðum um syðsta hluta Stórabeltis (Langalandssund) og segir að áður fyrr hafi hann nánst verið sá eini á þessu svæði sem fylgdist með skipaferðum en nú sé það breytt. „Áður fylgdist fólk með fuglum, flugvélum og ferjunum, núna hefur bæst við nýr hópur áhugafólks, sá hópur fylgist með skipaferðum,“ sagði Peer Henrik Hansen.
