Fyrir nokkrum árum munaði minnstu að illa færi, þá stefndi rússneskt flutningaskip í átt að Eyrarsundsbrúnni og svaraði ekki kalli vaktstöðva. Þyrla frá danska flotanum var send í loftið og áhöfnin sá einn mann í brúnni á skipinu, sá virtist steinsofandi og rumskaði ekki. Að lokum voru tveir úr áhöfn þyrlunnar látnir síga niður og þeim tókst að vekja skipstjórann sem var ofurölvi og einn í brúnni, en samkvæmt reglum eiga ætíð að vera tveir í brúnni. Allt endaði þetta vel, nema fyrir skipstjórann (sem var Rússi), hann fékk háa sekt og missti skipstjórnarréttindin.  

Stóraukin skipaumferð

Umferð flutningaskipa um Eyrarsund og Stórabelti hefur aukist jafnt og þétt á undanförnum árum. Leiðirnar um sundin tvö eru einu samgönguæðarnar, ef svo má að orði komast, til og frá Eystrasalti.

Rússnesk olíuflutningaskip, eða skip á vegum Rússa, hafa árum saman verið áberandi á sundunum en Rússar eru sem kunngt er stórtækir í olíuvinnslu. Í kjölfar innrásarinnar í Úkraínu og viðskiptabanns á Rússa hafa olíuflutningar frá Rússlandi um Eystrasalt stóraukist. Rússar eru með stórar olíuvinnslustöðvar skammt frá St. Pétursborg við austurhluta Kirjálabotns (Finnska flóa) og flóinn því afar mikilvægur Rússum.

Um þessar mundir fara á degi hverjum tæplega 200 skip um Eyrarsund og Stórabelti, ýmist á leið inn eða út úr Eystrasalti. Þetta eru í flestum tilvikum engar smá fleytur, skipin iðulega um eða yfir 200 metra löng, enda er olíumagnið sem flutt er frá Rússlandi þessa leið ekkert smáræði, að jafnaði 4,9 milljónir tunna (hver tunna 159 lítrar) á hverjum degi. Olían sem fer um dönsku sundin er um það bil 4,7 prósent af daglegri notkun olíu í heiminum, svipað magn og fer um Súesskurðinn.

Vaxandi áhyggjur

Eins og áður sagði er mikil skipaumferð um dönsku sundin. Skip á leið til Rússlands eru oftast galtóm en fara síðan fullhlaðin til baka. Þessir miklu olíuflutningar valda vissum áhyggjum, því ef illa fer getur tjón af völdum olíu sem fer í hafið orðið mikið.

Í viðtali við danska útvarpið, DR, sagði Jacob Clasen, aðstoðarframkvæmdastjóri dönsku útgerðarsamtakanna, hinn svokallaða skuggaflota Rússa eitt helsta áhyggjuefnið. Skuggaflotinn samanstendur af olíuflutningaskipum sem sigla undir fánum ýmissa landa, sem gerir Rússum kleift að sniðganga efnahagsþvinganir Evrópusambandsins.

Skuggaflotaskipin eru mörg hver gömul og ætti að vera búið að taka úr notkun (úrelda). Skipin eru iðulega skráð í löndum sem gera litlar, jafnvel engar, kröfur um ástand og skortir viðeigandi tryggingar. Yevgenie Golovchenko aðjunkt við Hafnarháskóla segir olíuflutninga um Eystrasalt skipta Rússa mjög miklu máli.

Hvað er til ráða varðandi skuggaflotann?

Þessa spurningu lagði fréttamaður dagblaðsins Politiken fyrir Jessicu Larsen, sérfræðing við dönsku rannsóknarstofnunina DIIS. Svar hennar var einfalt: ekki sérlega margt. Þótt Eyrarsund og Stórabelti tilheyri danskri landhelgi eru sundin alþjóðlegt hafsvæði og svo lengi sem ekkert gerist hafa dönsk yfirvöld ekki leyfi til að aðhafast neitt, án samþykkis yfirvalda í skráningarlandi skipsins. Ef óhapp verður, eða skip siglir án þjóðfána hafa yfirvöld heimild til að grípa til aðgerða.  

Áðurnefndur Yevgenie Golovchenko sagði í viðtali við dagblaðið Politiken að Dönsk stjórnvöld eigi að setja strangari reglur um skipaeftirlit, líkt og Svíar og Bretar hafa gert. Politiken sendi dönsku siglingamálastofnuninni erindi þar sem spurt var hvers vegna ekki hefðu verið settar strangari reglur varðandi eftirlitið. Svar hafði ekki borist þegar Politiken birti umfjöllun sína fyrir nokkrum dögum.

Almenningur fylgist með skipaferðum

Peer Henrik Hansen safnvörður á Langalandi fylgist grannt með skipaferðum um syðsta hluta Stórabeltis (Langalandssund) og segir að áður fyrr hafi hann nánst verið sá eini á þessu svæði sem fylgdist með skipaferðum en nú sé það breytt. „Áður fylgdist fólk með fuglum, flugvélum og ferjunum, núna hefur bæst við nýr hópur áhugafólks, sá hópur fylgist með skipaferðum,“ sagði Peer Henrik Hansen.